Etkinlik: Yürürlüğünün 6. Yılında ve Yargıtay Kararları Işığında Türk Ticaret Kanunu Sempozyumu – 12.10.2018

Yürürlüğünün 6. Yılında ve Yargıtay Kararları Işığında
Türk Ticaret Kanunu Sempozyumu

Yer: İstanbul Üniversitesi Rektörlük Binası Doktora Salonu
saat: 09:00 – 17:30
Tarih: 12.10.2018 Cuma

Açılış Kokteyli (09:00 – 09:30)

Açılış Konuşmaları (09:30 – 10:00)

1. Oturum (10:00-11:15)
Oturum Başkanı : Prof. Dr. Abuzer Kendigelen
İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanı

Acentelik ve Tek Satıcılık ile Benzeri Diğer Tekel Hakkı Veren Sürekli Sözleşme İlişkilerinin Sona Ermesi Halinde Denkleştirme İstemi (TK 122)
Prof. Dr. Arslan Kaya
İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi 
Ticaret Hukuku Anabilim Dalı Öğretim Üyesi

Anonim Şirket Yönetim Kurulu Toplantı ve Kararları (TK 390-391)
Prof. Dr. Füsun Nomer Ertan
İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi 
Ticaret Hukuku Anabilim Dalı Öğretim Üyesi

Anonim Şirket Hisse Devri (TK 489-498)
Doç. Dr. Ali Paslı
İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi 
Ticaret Hukuku Anabilim Dalı Öğretim Üyesi

Tartışma (11:15-12:00)
Öğle Arası (12:00-14:00)

…………………………………………….

2. Oturum (14:00-14:50)
Oturum Başkanı : Ahmet Özgan
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi Başkanı

Yargıtay Kararları Işığında Limited Şirketlerde Önemli Miktarda Aktiflerin Devri
Ayşe Albayrak Doğan
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi Üyesi

Limited Şirket Ortaklığından Çıkma ve Çıkarılma (TK 638-642)
Mehmet Umur Tarhan
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi Üyesi

Tartışma (14:50-15:30)
Ara (15:30-16:00)

…………………………………………….

3. Oturum (16:00-16:50)
Oturum Başkanı : Hafize Gülgün Vuraloğlu
Yargıtay Hukuk Genel Kurul Üyesi

Taşıma Hukukuna İlişkin Güncel Bazı Kararların Değerlendirilmesi
Dr. Öğr. Üyesi Fatih Aydoğan
İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi 
Ticaret Hukuku Anabilim Dalı Öğretim Üyesi

Yargıtay Kararları Işığında Sermaye Şirketlerinde Usul Hukuku Sorunları
Prof. Dr. Mehmet Helvacı
İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi 
Ticaret Hukuku Anabilim Dalı Öğretim Üyesi

Tartışma (16:50-17:30)
Kapanış

Prof. Dr. Ersin Çamoğlu’na Armağan – İÜHFM

İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ticaret Hukuku Anabilim Dalı Emekli Profesörlerinden Prof. Dr. Ersin Çamoğlu adına hazırlanan ve İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası’nın C.71, S.2, 2013 sayısı olarak yayınlanan ”Prof. Dr. Ersin Çamoğlu’na Armağan”da yayınlanan makalelere çevrimiçi olarak BURADAN ulaşabilirsiniz.

Prof. Dr. Ersin Çamoğlu’na Armağan
Mehmet Helvacı        

 

Özel Hukuk

  • Yeni Türk Ticaret Kanununda Fiilî Taşıyıcı Kavramı ve Fiilî Taşıyıcının Sorumluluğu – Burak Adıgüzel          
  • Anonim Ortaklık Ana Sözleşmesinde Yönetim Kurulu Üye Sayısının Belirlenmesi – Alihan Aydın 
  • Markanın Ticaret Unvanına Karşı Korunması, Mevcut Hukukî Durum – Değişiklik (Madde) Önerisi – İtiraz Yolu ve/veya Alternatif Çözüm Yolu Önerisi – Fatih Aydoğan
  • Teyit Mektubu – Rıza Ayhan
  • Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu’na Göre Kartın Haksız Kullanımından Dolayı Hukuki Sorumluluk – Mehmet Bahtiyar
  • Garanti Markasının Marka Hukukundaki Yeri ve Benzer Kavramlarla İlişkisi – Hayri Bozgeyik 
  • Ticari İşletmenin Devrinde Yeni Dönem: Eski ve Yeni Sorunlar – Koray Demir  
  • Çek Defterlerinin Baskı Tarihi ve Baskı Şekline Bağlı Geçersizlik Problemlerine İlişkin Bir Örnek Olay İncelemesi – Yahya Deryal
  • 6362 Sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nda Kolektif Yatırım Kuruluşları ve Özellikle Değişken Sermayeli Yatırım Ortaklığı – Füsun Nomer Ertan  
  • Ticari İşletmelerin Devri, Yapısal Değişiklik ve Ticaret Şirketlerine Ayni Sermaye Getirilmesi İşlemlerinde, Ticaret Sicili Müdürünün Bildirim Yükümlülüğü ve Hukuki Sonuçları – Aslı Elif Gürbüz Usluel       
  • Kambiyo Senetlerine Özgü Takip Yolları – Mehmet Helvacı   
  • Halka Açık Ortaklıklarda Örtülü Kazanç Aktarımı Yasağı (SerPK m. 21) – Arslan Kaya 
  • Zamanaşımına Uğrayan Kâr Payı Alacağı Konusundaki Özel Düzenleme – Abuzer Kendigelen – Mustafa Halil Çonkar 
  • 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na Göre İhtiyati Tedbirler – Cengiz Serhat Konuralp 
  • 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanununa Göre Anonim Şirketlerde Sermaye Artırımının Geçersizliği – Ömer Korkut 
  • Türk Ticaret Kanunu Hükümlerinin Halka Açık Anonim Ortaklıklara Uygulanması ve Sınırları – Çağlar Manavgat
  • Üreticinin TBK 71 Kapsamında Sorumlu Tutulması – Meliha Sermin Paksoy-Gizem Arslan Demir
  • “Compliance” Kavramının Anonim Ortaklıklar Hukukundaki Anlamı ve Sorumluluk Sistemine Etkisi – Ali Paslı
  • Anonim Şirket Genel Kurul Kararlarının Sakatlığı ve Müeyyidesi – Hasan Pulaşlı 
  • 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu Bağlamında Sözleşme Öncesi Aydınlatma Yükümlülüğünü İhlâl Eden Sigortacıya Uygulanacak Yaptırım Sorunu – Mehmet Özdamar
  • BIMCO’nun Gemi Yönetimi Sözleşmesine İlişkin 2009 Değişiklikleri – Aslıhan Sevinç Kuyucu
  • Genel İşlem Şartlarının Haksız Rekabet Hükümleriyle Denetlenmesi – Sevilay Uzunallı
  • Anapara Faizi ve Temerrüt Faizine Üst Sınır Getiren TBK m. 88 ve TBK m. 120 Hükümlerinin Ticari Faizler (TTK M. 8 VE TTK M. 9) Bakımından Uygulanabilirliği – Kürşad Yağcı
  • Anonim Şirketlerde İmza Yetkilileri Sadece Yönetim Kurulu Tarafından mı Atanabilir? – Veliye Yanlı
  • Türk Ticaret Kanunu M. 353’e Göre Fesih Davasının Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Tarafından Açılabilmesinin Ticaret Hukuku Prensipleri Çerçevesinde Değerlendirilmesi – Mustafa Yasan
  • Lahey-Lahey/Visby, Hamburg ve Rotterdam Kuralları’nda Sefere Elverişlilik – Kübra Yetiş-Şamlı

Kamu Hukuku

  • Tefecilik Suçu – Elif Bekar
  • Türkiye’de Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Görevli Şirkete Tanınan Yatırım Dönemi ve Proje Kapsamında Katma Değer Vergisi İstisnası – Gökhan Kürşat Yerlikaya
  • Danıştay Kararları Işığında Vergi Kesenlerin Dava Ehliyeti  – Levent Yaralı

Karar İncelemesi

  • Nama Yazılı Payların Satın Alma Teklifinde Bulunma Hakkına Konu Olması Halinde Gerçek Değer ve Faizin Tespiti İle Kâr Payının Mahsup Edilmesine Dair İlkeler – Necdet Uzel
  • Türk Borçlar Kanunu’nun 78. Maddesinin Uygulama Alanına İlişkin Olarak Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 14. 3. 2012 Tarih ve e. 2011/13-748 k. 2012/140 Sayılı Kararının Değerlendirilmesi – Barış Demirsatan

Rekabet İhlallerinden Doğan Tazminat Sorumluluğu – İlhan Yiğit

Yrd.Doç.Dr. İlhan Yiğit tarafından hazırlanan “Rekabet İhlâllerinden Doğan Tazminat Sorumluluğu” adlı eser, Vedat Kitapçılık tarafından yayımlanmıştır. Eser ile ilgili yayımcı sayfasına buradan ulaşabilirsiniz.

ÖNSÖZ
“Rekabet İhlâllerinden Doğan Tazminat Sorumluluğu” konulu doktora tezim, saygıdeğer Hocalarım Prof. Dr. Abuzer Kendigelen (Danışman), Prof. Dr. Mehmet Helvacı, Prof. Dr. Arslan Kaya, Prof. Dr. Aydın Gülan ve Prof. Dr. Tekin Memiş’ten oluşan jüri heyeti önünde savunulmuş ve başarılı bulunmuştur. Kitap haline getirilmesi aşamasında söz konusu olan tezlerin savunulduğu gibi aynen yayınlanması ilkesi, tarafımızca da gözetilmiş ve çalışmamız bu haliyle okuyucuların değerlendirmesine arz edilmiştir.

Bir doktora tezinin kabul edilmesi anına kadar birden çok süreç vardır. Tez konusunun seçimi, üzerinde düşünülmesi, ilgili kaynaklara ulaşılması ve okunması, taslak bir içindekiler metninin çıkarılması, bir plâna bağlı olarak konuların yazılması bunlardan birkaçıdır. Bunlar, tezin yazım aşamasında yazarın (veya adayın) üstlendiği, zahmetli ve zaman alan bir evredir. Ancak, bir teze asıl değerini veren kısım ise, başta danışman olmak üzere tez jürisinde bulunan Hocaların çok değerli katkılarıdır. Bu nedenle her tezde, birden çok kişinin emeği ve katkısı vardır. Şüphesiz ki hayat, bir ilişkiler yumağıdır ve bu ilişkilerden bazılarından vazgeçilerek, hayatımızda yer alan diğer insanlardan fedakârlık istenerek doktora tezi yazılabilmektedir. Dolayısıyla akademik hayat yanında, özel hayatın da katkısı olmaksızın bir doktora çalışması ortaya çıkarılamaz düşüncesindeyim.

Bu baptan olmak üzere, ilk olarak hiçbir zaman hakkını ödeyemeyeceğimi bildiğim sayın Hocam Prof. Dr. Abuzer Kendigelen’e, kelimelerin tarif edemeyeceği bir şekilde teşekkür ediyorum. Sayın Hocam, tez konusunun düşünce olarak ortaya çıkmasından, tezin son noktasının konulmasına kadar geçen bütün süreçte, son derece sabırlı ve özverili olarak bana yol gösterici ve katkı sağlayıcı olmuştur. Hocam, bilimsel çalışmalardaki hassasiyeti ve titizliği ile bilimsel yazım ve araştırma konularında çok şey öğretmiştir. Bu önsözün yazılması sırasındaki en çok zorlandığım husus, sayın Hocam’a teşekkürlerimi nasıl sunacağım ve hakkını hangi şekilde helal ettireceğim noktasında olmuştur. Sözcüklerin tükendiği ve düğümlendiği bu yerde sayın Hocam’ın engin hoşgörüsüne sığınıyor ve hakkını helal etmesini istiyorum. Hocam, lütfen en iyi dileklerimi ve saygılarımı kabul ediniz.

Sayın Hocam Prof. Dr. Mehmet Helvacı, meselelere ilk olarak olumlu, sonrasında da farklı bir bakış açısıyla bakabilmenin bir timsali olarak akademik hayatta her zaman yol göstericidir. Kendisinden öğrenmeye çalıştığım bu iki ilke, tezimin yazım sürecinde bana hep yardımcı olmuştur. Akademik hayat haricinde bütün sorunlarımı dinlediği ve yardım ettiği, bana her zaman çok faydalı tavsiyelerde bulunduğu, geleceğimi de düşünüp yardımlarını esirgemediği için kendisine teşekkürlerimi sunuyorum. Sayın Hocam, lütfen hakkınızı helal ediniz.

Sayın Hocam Prof. Dr. Arslan Kaya, tezin yazım sürecinde çok önemli katkılarda bulunmuştur. Hocam, her zaman olduğu gibi meselenin özüne girerek teze genel bir bakış açısı getirmiş, bunun haricinde özellikle üç katı tazminatında harç sorununu yazmam hususunda bana yol gösterici olmuştur. Sayın Hocam’a engin hukuk bilgisini esirgemediği için şükranlarımı sunuyorum. Hocam, lütfen kabul ediniz.

Sayın Hocam Prof. Dr. Tekin Memiş, tezimi en ince noktasına kadar okumuş ve eleştirileriyle çok değerli katkılarda bulunmuştur. Hocam, hiçbir zaman kısıtlamasında bulunmaksızın bana kapılarını açmış, güler yüzünü esirgememiştir. Kendisine katkılarından dolayı teşekkür ediyorum.

Sayın Hocam Prof. Dr. Aydın Gülan, tezin idare hukuku boyutunda meselelerin nasıl anlaşılması gerektiği konusunda yol gösterici olmuştur. Tez jürimde yer aldığı ve katkılarını esirgemediği için kendisine çok teşekkür ederim.

Sayın Hocam Prof. Dr. Hüseyin Ülgen, yüksek lisans tez danışman¬lığımı üstlenmiş, Ticaret Hukuku Anabilim Dalı kürsüsünün o zamanki anabilim dalı başkanı olarak akademik bütün çalışmalarımızı yakînen takip etmiş, maddî ve manevî olmak üzere bütün desteğini üzerimizden esirgeme¬miştir. Sayın Hocam, hoşgörünün en üst düzeyde nasıl gösterileceğini bize her zaman kendi hayatından tecrübe ettirmiştir. Kendisinin hakkını hiçbir şekilde ödeyemeyeceğimin bilincindeyim.

Sayın Hocam Prof. Dr. Ömer Teoman, benim gözümde akademik hayatta titizliğin ve çalışkanlığın nasıl olabileceğini gösteren Hocalarımdandır. Kendisine yardımları için teşekkür ederim.

Ayrıca teşekkür etmem gerekenlerden birisi de Hocam Yard. Doç. Dr. Alihan Aydın’dır. Beni sabırla dinlediği ve yorumlarıyla yol gösterdiği için kendisine müteşekkirim. Bu minvalde anmam ve teşekkür etmem gereken bir diğer isim ise değerli arkadaşım Dr. Fatih Aydoğan’dır. Kendisi, en zor anlarımda ilaç gibi gelen manevi desteğini hiçbir zaman esirgememiştir.

Tezin yazım süreci, uzun ve zahmetli bir zaman dilimine yayılmaktadır. Bu zaman zarfında ortaya konulan emeklerin tamamı, yine yazarın kendisine ait değildir. Bu bağlamda olmak üzere öncelikle, tezin yazımında, bana rahat bir çalışma ortamı sağlayan ve büyük fedakârlıklarda bulunan eşim Esra’ya teşekkür ederim. Sevgili eşim, gerçekten sevginin ve sabrın en üst düzeyini bana karşı göstermiştir. Tez çalışmalarını sürdürürken, dünyadaki en tatlı şey olarak bize misafir gelen ve kendisinin melek olduğuna inandığım çok sevgili oğlum Mehmet İrfan’a da bana sevinç kaynağı olduğu için borçluyum. Nihayet bu günlere gelmemde desteklerini esirgemeyen, hiçbir zaman katkılarım ödeyemeyeceğim annem Dürdane Yiğit ve babam Mehmet Yiğit’e minnettarım.

Yard. Doç. Dr. İlhan YİĞİT
(Temmuz 2013, İstanbul)

GİRİŞ
Etkin bir rekabet politikasının iki önemli sütun üzerine oturtulduğu söylenebilir. Bunlar kamu hukuku yaptırımları ile özel hukuk yaptırımlarıdır. Tazminat davaları, özel hukuk yaptırımları içerisinde önemli bir yer tutar; çünkü, bunlar sadece zarar görenlerin zararlarının giderilmesine hizmet etmemekte, aynı zamanda rekabet ihlâlleri üzerinde caydırıcı bir etkiye de sahip olmaktadırlar. Bu haliyle tazminat davaları, modern rekabet hukukunun vazgeçilmez unsurlarından birini oluşturmaktadır. Bunun nedenlerinden birisi de, rekabet otoritelerinin rekabet ihlâllerini önlemede ve cezalandırmada yetersiz kalacağı yönündeki inanıştır. Rekabet otoritelerinin rekabet ihlâllerine gerektiği gibi müdahale edemediği ve etkin bir yaptırım uygulamadığı durumlarda özel hukuk alanındaki sonuçlar daha da önem kazanacaktır.

4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (RKHK), serbest rekabet ortamını korumak amacıyla (RKHK 1) getirilmiş bir kanundur. Dolayısıyla Kanun’da öngörülen hükümlerin bu amaca hizmet ettiği söylenebilir. Bununla birlikte, RKHK’nın amacının sadece serbest piyasa ekonomisinde geçerli olan rekabetin korunması olduğunu söylemek mümkün değildir. Gerçekten RKHK 56 vd. hükümlerinde, “Rekabetin Sınırlanmasının Özel Hukuk Alanındaki Sonuçları” kısım başlığıyla, rekabetin tesisi amacına ek olarak kişilerin de korunmasına yönelik düzenlemeler yer almaktadır. Buradan yola çıkarak, serbest piyasada geçerli olan rekabetin, aynı zamanda özel hukuk kişilerine, rekabet ihlâlinde bulunanlara karşı, tazminat davası açına hakkı verilmesi yoluyla da korunmak istendiği gibi bir sonuca varmak mümkündür. Dolayısıyla, RKHK 56 vd. hükümlerinde yer alan özel hukuk alanındaki sonuçlar, Kanun’da yasaklanan ihlâlleri belirten RKHK 4, 6 ve 7 ile bunların yaptırımlarını düzenleyen RKHK 9, 11, 16 ve 17 hükümleri kadar önem taşımaktadır. Anılan nedenle, bu derece önem taşıyan özel hukuka ilişkin sonuçların ayrı bir tezde incelenmesi gerekmiştir.

RKHK 56 vd. hükümlerine bakıldığında, özel hukuk alanındaki sonuçların, hukukî işlem şekline bürünmüş sözleşme veya kararların geçersizliği ile tazminat sorumluluğu olmak üzere iki koldan ele alındığı görülecektir. RKHK 56’da, rekabet ihlâlinin sözleşme veya karar şeklinde ortaya çıkması durumunda, bunların geçersiz olacakları hükme bağlanmış bulunmaktadır.

RKHK 56’nın kapsamı, geçersizliğin türü, doğurduğu diğer hukukî sonuç¬lar1, tezimizin kapsamı dışında kalmaktadır.

Tezimizin konusunu ise RKHK 57 ila 59 hükümlerinde düzenlenen, rekabet ihlâli dolayısıyla zarara uğrayanların açacakları tazminat davaları oluşturmaktadır. Avrupa Birliğinin İşleyişine Dair Anlaşma’da (ABA) yer almayan bu hükümlerin, Amerikan rekabet hukukundan esinlenerek Kanun’a alındığı söylenebilir. “Tazminat Hakkı” kenar başlıklı RKHK 57’de Kanun’un 4 ve 6. maddelerine aykırı davrananların, bu nedenle doğan zararlardan sorumlu olacağı; “Zararın Tazmini” kenar başlıklı RKHK 58’de hangi tür zararların tazmin edileceği ve medeni ceza niteliğindeki üç katı tazminat müessesi; RKHK 59’da ise, RKHK 4/II ve III’e paralel olarak, uyumlu eylemin ispatında getirilen kolaylık ve rekabet ihlâllerinin her türlü delille ispatlanacağı düzenlenmiştir. Görüldüğü üzere, RKHK 59’un ispata ilişkin getirdiği hüküm haricinde, RKHK’da tazminat sorumluluğu sadece esas bakımından ele alınmış; bununla birlikte tazminat davalarında ortaya çıkabilecek usule ilişkin sorunlara ise hiç değinilmemiştir. Yukarıda belirtmiş olduğumuz üzere, Kanun’un amaçlarından birisi de rekabet ihlâlleri dolayısıyla zarara uğrayanların, zararlarının giderilmesi suretiyle korunmasıdır. Dolayısıyla hükümlerin bu amaca hizmet edecek şekilde yorumlanması ve uygulanması lâzımdır. Tazminat davaları bakımından, hangi zararların tazmin edilebilir olduğu ile tazminat davalarında ispat, zamanaşımı ve davacı ile davalı sıfatı en öne çıkan hususlardandır. Görüldüğü üzere, tazminat davalarında (private enforcement) esasa ilişkin olanların yanında usule ilişkin sorunların da önemi büyüktür. O halde tezimizin esasa ilişkin ve usule ilişkin sorunlar bağlamında ele alınması mümkündür.

Soruna bu açıdan yaklaşıldığında, öncelikle hangi tür ihlâllerin rekabet hukuku bakımından tazmin edilebilir olduğu tartışılmalıdır. Bu husus daha çok, RKHK 7’de yer alan birleşme ve devralmaların tazminat borcu doğurup doğurmayacağı meselesiyle ilgilidir. Bu belirleme yapıldıktan sonra, rekabet ihlâllerinin hangi hâllerde söz konusu olacağı belirlenmelidir. Şüphesiz ki bu inceleme, hangi durumda bir teşebbüs davranışının rekabet ihlâli oluşturacağının ortaya konulmasıyla ilgilidir. Anılan nedenle, hukuka aykırılık kısmında RKHK 4 ve 6’ya aykırılık hâlleri, tezimizde incelenmiştir. Tazminat sorumluluğu için hukuka aykırılığın yanında, kusur ve illiyet bağının varlığı da gerekmektedir. Özellikle kusur bakımından, RKHK’da bir kusursuz sorumluluğun yer alıp almadığı tartışılmalıdır.

Esasa ilişkin sorunlardan bir diğeri ise hukuka uygunluk sebebinin bu¬lunup bulunmadığıdır. Şüphesiz ki, hukuka aykırılığı gideren hukuka uygunluk sebeplen, rekabet ihlâli dolayısıyla açılan tazminat davalarında da uygulama alanı bulabilecektir. Bununla birlikte konu, tezimizde rekabet hukuku boyutlu olarak ele alınmış ve RKHK 5’te düzenlenen “muafiyet” kurumunun özellikleri belirlenmeye çalışılmıştır.

Rekabet ihlâlleri dolayısıyla açılan tazminat davalarında esasa ilişkin sorunların yanında, usule ilişkin olanlar da son derece önem arz etmektedir. Bunlardan birisi de hem rekabet ihlâlinin varlığını hem de zararın varlığı ile miktarını ispattır. Bu tür davaların belki de bel kemiğini ispat meselesi oluşturmaktadır. Gerçekten de bir yandan rekabet ihlâllerini tespit etmenin güçlüğü, diğer yandan delillerin çoğunluğunun davalıların elinde bulunması ispat sorununu daha da içinden çıkılmaz bir hâle getirmektedir. Bu noktada, RKHK 4 ve 59, uyumlu eylem bakımından bir karine getirerek, davacılara ispat kolaylığı sağlamıştır. Ancak, diğer rekabet ihlâlleri bakımından ispat güçlüğü varlığını devam ettirmektedir. Dolayısıyla HUMK (HMK) hükümlerinin de göz önünde bulundurulması suretiyle, ispat hususunda yaşanan güçlüklerin aşılmasına çalışılmalıdır. Usule ilişkin sorunlardan bir diğeri de, zamanaşımı süresinin ne kadar olacağı ve hangi tarihten itibaren başlayacağıdır. Bu minvalde değerlendirilmesi gereken son husus ise, tazmin edilebilir zarar kavramıyla alakalı olmakla birlikte, kimlerin davacı sıfatına sahip olacağıdır. “Rekabet ihlâllerinden doğrudan veya dolaylı olarak etkilenen herkes, uğradıkları zarar dolayısıyla tazminat davası açabilecek midir?” sorusu, üzerinde çok tartışılan bir konudur.

Rekabet ihlâlleri dolayısıyla tazminat davalarında esasa ve usule ilişkin sorunların çıkabileceği yaklaşımı çerçevesinde tezimiz bölümlere ayrılmıştır. Bu bakış açısından olmak üzere, birinci bölümde hukuka aykırılık, kusur ve uygun illiyet bağı hususları üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde ise rekabet hukuku bakımından ele alınması gereken hukuka uygunluk sebebi olan muafiyet kurumu incelenmiştir. Nihayet son bölümde usule ilişkin sorunlar ele alınmıştır. Son bölümde davacı ve davalı sıfatı, tazminat davalarının tâbi olacağı zamanaşımı süresi ve bunun başlangıcı, danışıklı ilişkilerin, zararın miktarının ve varlığının, uygun illiyet bağı ile kusurun nasıl ispat edileceği hususları üzerinde durulmuştur. Tezimiz son olarak Sonuç bölümüyle bitirilmiştir.

BİRİNCİ BÖLÜM

REKABETİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN’DA ÖNGÖRÜLEN VE TAZMİNATI GEREKTİREN HÜKÜMLER

I. HUKUKA AYKIRILIK VE RKHK 7’NİN TAZMİNAT
BORCU DOĞURUP DOĞURMAYACAĞI SORUNU 5
II. REKABETİ SINIRLAYICI DANIŞIKLI İLİŞKİLER 9
A. Anlaşmalar 14
B. Uyumlu Eylemler 22
C. Teşebbüs Birliği Kararları ve Eylemleri 35
D. Danışıklı İlişkilerin Genel Değerlendirilmesi 38
III. DANIŞIKLI İLİŞKİLERİN HUKUKA AYKIRILI OLMALARININ KOŞULU: REKABETİN OLUMSUZ ETKİLENMESİ 44
A. Rekabetin Doğrudan veya Dolaylı Olarak Sınırlandırılması….45
1. Rekabetin Yatay ve Dikey Sınırlanması 47
a. Zorunlu Yan Sınırlamalar 55
b. Damşlıklı İlişkinin Bütün Olarak Ele Alınması 58
c. Her İki Yaklaşımın Birlikte Değerlendirilmesi 59
2. Per se ve Rule of Reason (Haklı Sebep) Doktrinleri 62
3. De Minimis (Hoşgörülebilirlik) Kuralı 70
4. Danışıklı İlişkinin Amacı veya Etkisi 75
a. Amaç Bakımından Değerlendirme 77
b. Etki Bakımından Değerlendirme 80
B. RKHK 4’te Sayılan Rekabeti Sınırlayıcı Danışıklı İlişkiler 83
1. Fiyat ile Alım- Satım Şartlarının Belirlenmesi 84
2. Piyasaların Paylaşılması ve Kontrolü 90
3. Arz ve Talebin Konrol Edilmesi 98
4. Rakiplerin Faaliyetlerinin Zorlaştırılması, Yeni Gireceklerin Engellenmesi (Dışlayıcı Uygulamalar) 100
5. Ayrımcılık 106
6. Ek Yükümlülükler Koymak 113
IV. HÂKİM DURUMUN KÖTÜYE KULLANILMASI
A. Hâkim Durum 122
B. Hâkim Durumun Tespit Edilmesi 123
1. Teşebbüsün ve Rakiplerinin Pazar Payı 125
2. Giriş Engelleri 127
a. Doğal Giriş Engelleri 129
b. Suni Giriş Engelleri 129
3. Teşebbüsün Davranışı 133
C. Birlikte (Kollektif) Hâkim Durumda Bulunma 134
D. Hâkim Durumun Kötüye Kullanılması Hâlleri 138
1. Dışlayıcı (Rekabet Karşıtı) Kötüye Kullanma Hâlleri 142
a. Dışlayıcı Fiyat Uygulamaları 143
i. Yıkıcı Fiyat 143
ii. İndirim ve Primler 150
iii. Ayrımcı Fiyatlandırmalar 157
b. Ürün Vermeyi Reddetme 162
c. Bağlayıcı Anlaşmalar 166
d. Başka Bir Piyasada Rekabeti Bozma 171
e. Ayrımcılık 173
f. Üretim, Pazarlama ve Teknik Gelişmenin Kısıtlanması 176
2. Sömürüye Dayalı Kötüye Kullanma Hâlleri 178
a. Genel Olarak 178
b. Aşırı Fiyatlandırma 179

İKİNCİ BÖLÜM

RKHK’DA ÖNGÖRÜLEN HUKUKA UYGUNLUK SEBEPLERİ

I. KANUNÎ DÜZENLEME 189
II. MUAFİYET TÜRLERİ 190
A. Bireysel Muafiyet 190
B. Grup Muafiyeti 192
III. MUAFİYET ŞARTLARI 193
A. Ekonomik veya Teknik Gelişmenin Sağlanması 193
B. Tüketicinin Ekonomik ve Teknik Gelişmeden Yarar Sağlaması 196
C. Rekabetin Gereğinden Fazla Sınırlanmaması 198
D. İlgili Piyasada Rekabetin Ortadan Kalkmaması 200
IV. DANIŞIKLI İLİŞKİLERİN KURULA BİLDİRİLMESİ 202
V. MUAFİYET KARARI 205
A. Muafiyet Kararının Hukukî Niteliği ve Doğurduğu Etkiler 205
B. Muafiyet Kararının Başlangıcı ve Süresi 207
C. Muafiyet Kararını Vermeye Yetkili Makam 207
VI. MENFÎ TESPİT KARARI 208

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

TAZMİNAT SORUMLULUĞUNUN DİĞER ŞARTLARI

I. REKABETE AYKIRI DAVRANIŞ SONUCUNDA BİR ZARARIN MEYDANA GELMESİ 213
A. Zarar Kavramı 215
B. Zarar Bakımından Çeşitli Ayrımlar 215
1. Fiilî Zarar ve Yoksun Kalınan Kâr (Kazanç) 216
2. Doğrudan Uğranılan Zarar ve Yansıma Zarar 219
3. Doğrudan Zarar ve Dolaylı Zarar 220
4. Mevcut Zarar, Müstakbel Zarar, Muhtemel Zarar 221
5. Maddî ve Manevî Zarar 222
C. Zararın Tespiti 223
1. Zarar Miktarının Takdiri 224
2. Zarar Miktarının Hesaplanması 226
a. Fiilî Zarar Miktarının Hesaplanması 228
b. Aşırı Fiyatlandırmada Zarar Miktarının Hesaplanması 229
i. Yarda (Yardstick) Yöntemi 232
ii. Önce ve Sonrası (Before and After) Yöntemi 233
c. Dışlayıcı Uygulamalarda Zararın Hesaplanması 236
i. Önce ve Sonrası Yöntemi 237
ii. Yarda Yöntemi 239
iii. Piyasa Payı Yöntemi 239
d. Piyasa Dışına İtilmede Zararın Hesaplanması 241
e. Piyasaya Girişin Engellenmesinde Zararın
Hesaplanması 242
f. Yoksun Kalınan Kazancın Hesaplanması 243
3. Zararın Miktarını Tayinde Esas Alınacak Tarih 245
4. Denkleştirme (Yararların Mahsubu) 246
D. Tazminatın Tayini 247
1. Tazminatın Gayesi 248
2. Tazminat Tarzım Tayin 249
a. Nakden Tazmin 249
b. Aynen Tazmin – Sözleşme Yapma Zorunluluğu 250
3. Tazminat Miktarını Tayin 260
4. Üç Katma Kadar Tazminat 261
a. Amacı ve İşlevi 262
b. Üç Katına Kadar Tazminata Yöneltilen Eleştiriler 266
c. Uygulama Alanı 271
d. Şartlan 273
e. Hesaplanması 275
f. Talep Edebilecekler 277
g. Hafif İhmâlde Zarardan Fazlasına Hükmedilme Olanağı 278
h. Üç Katına Kadar Tazminatta Harç Sorunu 279
II. KUSUR 280
A. Genel Olarak 281
B. Rekabet Hukukuna Dayalı Tazminat Sorumluluğunda Kusurun Şart Olup Olmadığı 282
III. ZARAR İLE REKABETE AYKIRI DAVRANIŞLAR ARASINDA UYGUN İLLİYET BAĞININ BULUNMASI ….285

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

TAZMİNAT DAVALARINDA USULE İLİŞKİN SORUNLAR

I. TAZMİNAT DAVASININ TARAFLARI 289
A. Davacı Sıfatı 291
1. Sorumluluğun Sınırlandırılması (Normun Koruma Amacı Teorisi) 291
2. Yansıma Yoluyla Zarara Uğrayanların Davacı Sıfatı 294
3. Rakiplerin ve Zararın Yansıtıldığı Kişilerin Davacı Sıfatı 295
4. İhlâlde Yer Alanların Davacı Sıfatı 302
5. Grup Davaları 305
B. Davalı Sıfatı 311
II.GÖREVLİ VE YETKİLİ MAHKEME 312
A. Görevli Mahkeme 312
B. Yetkili Mahkeme 315
III. TAZMİNAT DAVASININ TÂBİ OLACAĞI
ZAMANAŞIMI SÜRESİ VE BAŞLANGICI 316
A. BK 60’da Öngörülen Zamanaşımı Süreleri 317
1. Normal Süre 317
2. Azamî Süre 319
3. İstisnaî Süre 319
B. RKHK’ya Dayalı Tazminat Davalarında Zamanaşımının Özellik Arz Eden Durumları 321
1. Ceza Davası Zamanaşımı Sürelerinin Uygulanabilirliği 321
2. Zamanaşımı Süresinin Ne Zaman Başlayacağı Sorunu 326
IV. İSPATA İLİŞKİN SORUNLAR 331
A. Genel İlke 332
B. Hukuka Aykırılığın İspat Edilmesi 334
1. Rekabet Kurulu ile Adliye Mahkemeleri
Arasındaki İlişki 334
a. Konuya İlişkin Yargıtay Kararlan 335
b. Avrupa Birliği Rekabet Hukukunda Durum 338
c. Türk Hukukunda Durum 341
i. Adlî Mahkemelerin Yetkisi 341
ii. Rekabet Kurulu Tarafından Karar Verilmesi Hâlinde 346
iii. Rekabet Kurulu Tarafından Soruşturma Açılması Hâlinde 349
iv. Rekabet Kurulunca Açılmış Bir Soruşturma Bulunmaması Hâlinde 351
2. Delillerin Sunulması 352
a. Genel İlke: Senetle İspat Zorunluluğunun Uygulanmayacağı 353
b. Tazminat Davasında Kullanılabilecek Deliller 354
i. Kesin Deliller 354
ii. Takdirî Deliller 357
c. Delillerin Toplanması 359
C. Zararın ve Miktarının Kanıtlanması 365
D. Nedensellik Bağının Kanıtlanması 368
E. Kusurun Kanıtlanması 368
F. Uyumlu Eylemlerin İspatı ve Özellikle Uyumlu Eylem Karinesi 369
1. Paralel Davranışlar ve Uyumlu Eylemin İspatı 370
2. Uyumlu Eylemin Doğrudan Kanıt Yoluyla İspatlanması 374
a. Bilgi Değişimleri 375
i. Genel Olarak 375
ii. Bilgi Değişimlerinin Uyumlu Eylemin İspatındaki Rolü 377
b. Tavsiyeler 378
c. Kamuya Yönelik Duyurular 380
d. İşbirliğini Gösteren İfadeler 381
e. Toplantılar, Görüşmeler 382
f. Alış ve Satışta Birliktelikler 383
3. Uyumlu Eylem Karinesi 385
4. Davalının Karşı İspat Faaliyetine Girişmesi 393

SONUÇ 395

KAYNAKÇA 403

Ticaret Hukuku Günleri V – Şirketler Hukuku – VIII – 16 Şubat 2013

İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ticaret Hukuku Anabilim Dalı tarafından düzenlenen Ticaret Hukuku Günleri çerçevesinde, 16 Şubat 2013 tarihinde aşağıdaki panel gerçekleştirilecektir.

Ticaret Hukuku Günleri V / 2012-2013

Yeni Türk Ticaret Kanununun
Tanıtılması ve Değerlendirilmesi

(Paneller Serisi)

16 Şubat 2013

Şirketler Hukuku – VIII

Oturum Başkanı: Prof. Dr. Arslan Kaya 

10:00 – 10:30

Araş. Gör. Dr. Fatih Aydoğan

Şarta Bağlı Sermaye Artırımı ve Esas Sermayenin Azaltılması

10:30 – 11:00

Tartışma

11:00 – 11:15

Ara

11:15 – 11:45

Yard. Doç. Dr. Ali Paslı

Pay ve Sermaye Koyma Borcu 

11:45– 12:15

Yard. Doç. Dr. Ali Paslı & Araş. Gör. Necdet Uzel

Menkul Kıymetler

12:15 – 13:00

Tartışma

Yer: İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi VIII Numaralı Amfi, Beyazıt

Türk Ticaret Kanunu Şerhi – Ticari İşletme – ACENTELİK (TTK 102-123) – Arslan Kaya

İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ticaret Hukuku Anabilim Dalı öğretim üyesi Prof. Dr. Arslan KAYA’nın ”Türk Ticaret Kanunu Şerhi – Ticari İşletme – ACENTELİK (TTK 102-123)” adlı eseri Beta Yayıncılık tarafından yayımlanmıştır.

Yayıncının eser ile ilgili sayfasına buradan ulaşabilirsiniz.


ÖNSÖZ

Türk Ticaret Kanunu Şerhi ana başlığını taşıyan ve Ticari işletme kitabının Acentelik hükümlerini (TK 102-123) şerh ettiğimiz bu eser, Türk Ticaret Kanunu Şerhi başlığı altında uzun soluklu çalışma yapma düşüncemizin ilk ürünüdür. Amacımız; bizzat ve/veya ortak çalışanlarla, başlangıçta Türk Ticaret Kanununun muhtelif kitaplarını veya kitaplar içerisindeki belirli konuları maddeleri bu eserde olduğu gibi şerh etmek, ilerleyen süreçte ise Türk Ticaret Kanununun ilk dört kitabının şerhinin başlangıç hükümleriyle birlikte bir bütün olarak yayımlanmasıdır.

Nitekim, bu amaçla ve niyetle Türk Ticaret Kanunu Şerhi başlığı altında ikinci kitabımızın hazırlıkları da tamamlanmış ve dizgi aşamasına getirilmiştir. İkinci kitap, Türk Ticaret Kanununun İkinci Kitabının Dördüncü Kısmında yer alan Anonim Şirketler ile ilgilidir. Anonim şirket pay sahiplerinin bilgi alma hakkını düzenleyen TTK m.437, özel denetim isteme hakkını düzenleyen TTK m.438 ilâ 444 hükümleri, yönetim kurulu üyelerinin bilgi alma ve inceleme hakkını düzenleyen TTK m.392, denetçilere ibraz yükümü ve bilgi alma hakkını düzenleyen TTK m.401, bağlı şirketler hakkında bilgi alma hakkım düzenleyen TTK m.200 şerhi yapılan maddelerdir.

Bu kitabın hazırlık döneminde birçok arkadaşımız tashihte, kararların toplanmasında, Alman ve İsviçre Kanunu hükümleri ile İsviçre Federal Mahkemesi Kararlarına ilişkin tercümelerin gözden geçirilmesinde katkıda bulunmuştur. Bu kapsamda, yardımları için Özyeğin Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğretim üyesi Yard. Doç. Dr. Koray Demir’e, Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğretim üyesi Yard. Doç. Dr. Nebi Kaya’ya ve katkıları için çalışkan doktora öğrencimiz Birsen Oka teşekkür ediyorum. Şüphesiz, teşekkürü ayrıca hak edenler çalışma arkadaşlarımız, kürsümüzün geleceği olan Cem Soykan, Zeynep Kandemir, Necdet Uzel ve İbrahim Çağrı Zengindir. Cem Soykan, doktora yeterlilik sınavı aşamasında tatilinden fedakarlık yaparak çalışmayı her zamanki çalışkanlığı ile tashih etmiştir. Kandemir, Uzel ve Zengin’e yargı kararlarına ilişkin çalışmaları sebebiyle ayrıca teşekkür ediyorum. Türk-Alman Üniversitesi Hukuk Fakültesi Araştırma Görevlisi Yusuf Tekin’e kavram indeksinin hazırlanmasındaki emeği ve sair katkıları için teşekkür ediyorum.

Kitabı, saygıdeğer Hocam, Büyüğüm, Ağabeyim Prof. Dr. Hüseyin Ülgene ithaf ediyorum. Hocam, her bakımdan engin bir derya, bir gönül insanıdır; yapılan bir ithafta anlatılacaklar buraya sığmaz. Ancak, bilmesini isterim ki, Kendisine olan sevgim ve saygım, derin ve sarsılmazdır.

Son olarak Kitabın dizgi aşamasında, düzeltmeleri sabırla ve özenle yapan, Gülgonca Çarpık’a, çalışma arkadaşları Müge Günbaş, Gökhan Ayrancı ve Veysel Coşkun’a ve eserin gün yüzüne çıkmasında desteğini ve katkısını esirgemeyen, taleplerimizi hep hoşgörü ve güler yüzle karşılayan Beta A.Ş.’nin değerli yetkilisi sayın Seyhan Satar’a içten teşekkürlerimi sunuyorum.

Prof. Dr. Arslan KAYA
Beyazıt Üniversite
Aralık 2012

İÇİNDEKİLER

BİRİNCİ KİTAP 
TİCARİ İŞLETME
YEDİNCİ KISIM 
ACENTELİK

MADDE 102
A) GENEL OLARAK /1 – TANIMI
I. eTTK ve İlgili Mevzuat ile Mukayesesi 3
1) Tanım Maddesi 3
2) Aksaklıklar/İşaretler 3
II. Şerh 4-18
1) Acente ve Acentelik İlişkisi / Sözleşmesi 4
2) Unsurları 5
(i) Bağımsızlık 5
(ii) Acente ve müvekkili arasında acentelik ilişkisini kuran bir sözleşmenin varlığı(acentelik sözleşmesi) 6
(iii) Sınırları belirli bir yer veya bölgede faaliyet 7
(iv) Acenteliğin meslek edinilmiş olması ve bu faaliyetin (aracılık veya sözleşme yapma) süreklilik arz etmesi 8
(v) Ticari işletmeyi ilgilendiren sözleşmelerde aracılık veya bunları tacir adına yapma 9
3) Acentenin Kendisi ile İşlem Yapması 11
4) Acenteliğe Uygulanacak Hükümler 11
5) Acentelikle Akraba Sözleşmeler 11
6) Saklı Tutulan Özel Hükümler 13
7) Sigorta Acentesi/Tanımı – Uygulanacak Hükümler 13
(i) Sözleşme öncesi hazırlık çalışmaları 15
(ii) Sözleşmenin uygulanmasına yardımcı olunması 15
(iii) Tazminatın ödenmesine yardımcı olunması 16
III. Kararlar 18-25

MADDE 103
II – UYGULAMA ALANI
I. eTTK ve İlgili Mevzuat ile Mukayesesi 27
II. Şerh 28-31
1) Hükmün Niteliği -Amacı 28
2) Uygulanacak Hükümler 28
3) Uygulama Alanı/Süjeler 29
a) Sözleşmeleri yerli veya yabancı bir tacir hesabına ve kendi adına yapmaya sürekli olarak yetkili bulunan kişiler 29
b) Türkiye Cumhuriyeti içinde merkez veya şubesi bulunmayan yabancı tacirler ad ve hesabına ülke içinde işlemlerde bulunanlar 31
III. Kararlar 32-39

MADDE 104 
III – İNHİSAR
I. eTTK ve İlgili Mevzuat ile Mukayesesi 41
II. Şerh 42-46
1) Tekel Kuralı (Tek basma yetkili olma ve tek müvekkile özgülenme) 42
2) Aksi Kararlaştırılabilir Kural 44
3) Tekel Kuralına Aykırılığm Sonuçları/Yaptırımı 44
a) Ücret hakkı 45
b) Tazminat 45
c) Sözleşmenin feshi 45
4) Rekabet Yapmama Yükümü/İhlalin Sonuçları 45
III. Kararlar 46-47

MADDE 105
B) ACENTENİN YETKİLERİ / GENEL OLARAK
I. Literatür 49
II. eTTK ve İlgili Mevzuat ile Mukayesesi 50
III. Şerh 50-63
1) Kanuni Temsil Yetkisi 50
2) Yetki ve Yükümlülük/Emredici Nitelik 51
3) Temsil Kapsamında Yapılabileceler 51
4) Yetki ve Yükümlülüğün Kapsamı 52
5) Davada ve Takipte Temsil Yetkisi 53
a) Hukuk davaları 53
b) Ceza davaları 55
c) Müvekkil ve acentenin birlikte dava edilmesi 55
d) Avukatlık tekeline istisna 56
d) Müvekkilin davayı bizzat takibi 58
e) İcra takibi ile iflas davası ve takibi 58
6) Özel yetki Gerektiren Hallerde Durum 58
7) Sözleşme Sonrasında Temsil Yetkisi 59
8 ) TTK m. 105 ile İlgili Eleştiriler/Eksiklikler 59
IV. Kararlar 63-90

MADDE 106
II – ÖZEL VE YAZILI YETKİ GEREKTİREN HALLER
I. eTTK ve İlgili Mevzuat ile Mukayesesi 92
II. Şerh 93-94
1) Özel ve Yazılı Yetki Gerektirmeyen Haller 93
2) Özel ve Yazılı Yetki Gerektiren Haller 93
3) İndirim Yetkisi 93
4) Yetkisiz Tahsil ve Tesellüm 93
III. Kararlar 94

MADDE 107 
III – SÖZLEŞME YAPMA YETKİSİ
I. eTTK ve İlgili Mevzuat ile Mukayesesi 96
II. Şerh 96-99
1) Özel ve Yazılı Akit Yapma Yetkisi 96
2) Yetkinin Tescil ve İlanı 97
3) Yetkinin Kısıtlanması 98
4) Uygulanacak Hükümler 98
5) Özel Yetki Gerektiren Haller 99
III. Kararlar 99-100

MADDE 108 
IV – YETKİSİZLİK
I. eTTK ve İlgili Mevzuat ile Mukayesesi 102
II. Şerh 103-104
1) Yetkisiz Temsil 103
2) Onama veya Onamama 103
3) Onamamanın Sonucu 104
III. Kararlar 104-106

MADDE 109
C) ACENTENİN BORÇLARI / I – GENEL OLARAK
I. eTTK ve İlgili Mevzuat ile Mukayesesi 108
II. Şerh 109-112
1) Müvekkilin İşlerini Görme 109
2) Müvekkilin Menfaatlerinin Basiretli 109
Bir İş Adamı Özeni İçinde Korunması 109
3) Kota/Asgari İş Taahhüdü-İfa Garantisi 110
4) Bizzat İfa/Yardımcılar Vasıtasıyla İfa/İşin Devri 110
5) Saklama ve Koruma Yükümü/Kusur Karinesi 111
6) Sadakat Yükümü/ İş ve İşletme Sırlarının Korunması 112
III. Kararlar 112-115

MADDE 110 
II – HABER VERME YÜKÜMLÜLÜĞÜ
I. eTTK ve İlgili Mevzuat ile Mukayesesi 117
II. Şerh 117-118
1) Yükümlülüğün Kapsamı 117
2) Danışmanlık ve Garanti İçermeyen Bilgilendirme 118
3) Talimat Alma ve Talimata (ve Acentelik Sözleşmesine) Uygun Hareket 118

MADDE 111
III – ÖNLEMLER
I. eTTK ve İlgili Mevzuat ile Mukayesesi 120
II. Şerh 120-121

MADDE 112 
IV – ÖDEME BORCU
I. Şerh
II. Kararlar

MADDE 113
D) ACENTENİN HAKLARI / I – ÜCRET 
1. ÜCRETE HAK KAZANDIRAN İŞLEMLER
I. eTTK ve İlgili Mevzuat ile Mukayesesi 128
II. Şerh 129-140
1) Ücret Hakkı-Hukuki Nitelik 129
2) Acentelik Sözleşmenin Varlığı/Devamı 130
3) Objektif/Sübjektif Unsur 131
4) Acentelik İlişkisinin Devamı Sürecinde Başarı veya Katkı Sebebiyle Ücret 132
a) Önsözleşme ve sözleşme vaadi 133
b) Sözleşmenin koşula (şarta) bağlanması 133
5) Tekel Hakkı Sebebiyle Ücret 134
6) Acentelik İlişkisinin Bitmesinden Sonra Kurulan Sözleşmeler İçin Ücret Hakkı 135
a) Sözleşmeye aracılık veya sözleşmenin altyapısını hazırlama/sözleşmenin, acentelik ilişkisinin bitmesinden sonra uygun bir süre içinde kurulması 135
b) Üçüncü kişinin icabının, acentelik ilişkisinin sona ermesinden önce acenteye veya müvekkile ulaşması 137
c) Süre sorunu 138
7) Hakkın Doğumuna Engel Olunması 138
8 ) Ücretin Paylaşılması-Hakkaniyet Ölçütü 138
9) Tahsil Komisyonu 139
10) Tekeffül Komisyonu 140
III. Kararlar 140-141

MADDE 114 
2. ÜCRETE HAK KAZANMA ZAMANI
I. Literatür 144
II. eTTK ve İlgili Mevzuat ile Mukayesesi 144
III. Şerh 146-155
1) Başarıya (İfa Sonucuna) Bağlılık İlkesi 146
2) İşlemin Yerine Getirilmesi/Edimlerinin İfası 147
3) Kısmî İfa 149
4) Müvekkilin İfası 149
5) Üçüncü Kişinin İfası 151
6) Başkasının İfası 151
7) Ücret Hakkının Düşmesi 151
8 ) İfa Etmeme Hâlinde Ücret İmkânı 153
9) Ücret Hakkının Düşmesi 154
10) Ücretin İadesi 155
IV. Kararlar 155

MADDE 115 
3. ÜCRETİN MİKTARI
I. Şerh 156-157
II. Kararlar 158

MADDE 116 
4. ÜCRETİN ÖDEME ZAMANI
I. eTTK ve İlgili Mevzuat ile Mukayesesi 161
II. Şerh 162-164
1) Ücretin Ödenmesi Zamanı 162
2) Bilgi ve Belge Alma/İsteme Hakkı 162
3) İnceleme Hakkı 163
4) Mahkemeye Müracaat 163
5) Emredicilik 163
6) Ödemede Temerrüt 164
III. Kararlar 164
A. Yargıtay Kararlan 164
B. İsviçre Federal Mahkemesi Kararı 165-170

MADDE 117
II – OLAĞANÜSTÜ GİDERLERİN KARŞILANMASI
I. eTTK ve İlgili Mevzuat ile Mukayesesi 171
II. Şerh 171-174
1) Olağan Giderler 171
2) Olağanüstü Giderler 172
3) Olağanüstü Giderler İçin Talimat 173
III. Karar

MADDE 118 
III – FAİZ İSTEME HAKKI
eTTK ve İlgili Mevzuat ile Mukayesesi 175
Şerh 175

MADDE 119
IV – HAPİS HAKKI
eTTK ve İlgili Mevzuat ile Mukayesesi 177
Şerh 178-180
1) Muaccel Alacaklar İçin Hapis Hakkı 178
2) Takas İmkânı 179
3) Müeccel Alacaklar İçin Hapis Hakkı 179
4) Feragat Edilemezlik 180
5) Hapis Hakkının Sona Ermesi/Takibi 180
6) İrtibat Karinesi / Başka Alacaklar Sebebiyle Hapis Hakkı 180

MADDE 120
E) MÜVEKKİLİN BORÇLARI
eTTK ve İlgili Mevzuat ile Mukayesesi 182
Şerh 183-185
1) Bilgi ve Belgeleri Verme Borcu 183
2) Bilgilendirme Borcu 183
3) Sınır Sorunu 185
4) Hak Kazanılan Ücretin Ödenmesi 185
5) Emredici Nitelik 185
6) Borca Aykırılığın Sonuçlan 185

MADDE 121
F) ACENTELİK SÖZLEŞMESİNİN SONA ERMESİ
I – SEBEPLERİ
eTTK ve İlgili Mevzuat ile Mukayesesi 189
Şerh 190-193
1) Genel Olarak 190
2) Sürenin Sona Ermesi 190
3) Sürenin (İfa Süresinin) Uzaması 191
4) Acentelik Sözleşmesinin Feshi/Olağan Fesih 192
5) Haklı Nedenlerle Fesih 193
6) Fesih Usulü/Feshin İleriye Dönük Etkisi 196
7) Sözleşmenin (TTK’da Öngörülen Nedenlerle) Kendiliğinden Sona Ermesi 198
8 ) Diğer Sona Erme Sebepleri 199
9) Acentelik Sözleşmesinin Sona Ermesine Bağlanan Hukuki/Mali Sonuçlar 200
10) TTK Tazminatı 200
11) Genel Hükümler Uyarınca Tazminat 202
12) Zamanaşımı 203
III. Kararlar 203-214

MADDE 122 
II – DENKLEŞTİRME İSTEMİ
I. Seçilmiş Literatür 219
1) TTK ile İlgili Literatür 219
2) eTTK ile İlgili Literatür 219
3) Yabancı Literatür 220
II. eTTK ve İlgili Mevzuat ile Mukayesesi 220
1) eTTK Döneminde Portföy Tazminatı 221
2) TTK m. 122 Hükmüne Eleştiriler 224
III. Şerh 227-266
1) Müşteri Çevresi – Ücret Hakkı – Denkleştirme Talebi -Tanınma Gerekçesi 227
2) Kavram ve Hukuki Nitelik 230
3) Denkleştirme Talebinin Koşulları 232
(1) Birinci koşul: Sözleşmenin sona ermesi 232
a) Sürenin dolması 233
b) Fesih 233
(i) Sözleşmeyi acentenin feshetmesi 234
(ii) Sözleşmeyi müvekkilin feshetmesi 235
(iii) Her iki tarafın kusuru/kusurda öncelik (primacausa) 236
c) Sözleşmenin devri/sözleşmeye üçüncü kişinin katılması 236
d) Sözleşmenin kendiliğinden sona ermesi 237
(2) İkinci Koşul: Yeni Müşteriler/Önemli Menfaat 237
a) Yeni müşteri kavramı 237
b) Mevcut müşterilerle iş bağlantısının genişletilmesi 238
c) Yeni ve sürekli müşteri 239
d) Etki durumu 241
e) Yeni müşteri-önemli menfaat 241
(3) Üçüncü koşul: Acentenin ücret kaybına uğraması 243
(4) Dördüncü koşul: Denkleştirme ödenmesinin hakkaniyete uygun olması 244
5) Denkleştirme Bedelinin Hesaplanması 247
6) Vazgeçilmezlik 248
7) Süre Sorunu 251
8 ) İspat Yükü-Dava ve Takip Hakkı-Görevli Mahkeme 252
9) Hükmün Benzer Sözleşme İlişkilerinde Uygulanma Alanı…253
10) Tek Satıcılık Sözleşmesi 255
11) Tek Satıcının Denkleştirme Talep Hakkı 258
a) Tek satıcının yapımcının organizasyonuyla bütünleşmesi 261
b) Sözleşmenin sonrası müşteri çevresinin yapımcıya bırakılması 261
c) Yapımcının yaratılan müşteri çevresinden önemli ölçüde menfaat sağlamaya devam etmesi 262
d) Hakkaniyetin denkleştirme bedeli ödenmesini haklı kılması 263
12)Franchise Alanın Denkleştirme Talebi Hakkı 264
III. Kararlar 266-287
A. Yargıtay Kararları 266-271
B. İsviçre Federal Mahkemesi Kararları 271-287

MADDE 123 
III – REKABET YASAĞİ ANLAŞMASI
I. Literatür 289
II. eTTK ve İlgili Mevzuat ile Mukayesesi 290
III. Şerh 290-304
1) Genel Olarak Rekabet Yasağı Anlaşması 290
2) Tipik Sözleşme 291
3) Yasağın Kapsamı 291
4) Süre 292
5) Yapılış Zamanı 293
6) Şekil/Belge 294
7) Anlaşmaya Aykırık/Aykırılığın Sonuçlan 295
8 ) Bekleme Süresi Ücreti (Tazminatı)/Talep Hakkının Kaybı…296
9) Geçersizlik 297
10) Hükmün Uygulama Alanı/Sürekli Borç İlişkisi Tesis
Eden Benzer Akraba Sözleşmelerde Uygulanma İmkânı 298
11) Franschise Sözleşmelerinde Akit Sonrası Rekabet Yasağı….299
12) Tek Satıcılıkta Akit Sonrası Rekabet Yasağı 300
13) Acentelik ve Diğer Dağıtım Sözleşmelerindeki Sözleşme Sonrası Rekabet Yasağımnın Rekabet Hukuku Bakımından Değerlendirilmesi 301
III. İsviçre Federal Mahkemesi Kararı 304-306

EKLER
A. 6762 Sayılı eTTK’nın Acentelik Hükümlerinin Genel Gerekçesi ve Madde Gerekçeleri 307-312
B. 6102 Sayılı TTK’nın Acentelik Hükümlerinin Genel Gerekçesi ve Madde Gerekçeleri 313-338
C. Alman Ticaret Kanunun Acente Hükümleri 339-356
D. İsviçre Borçlar Kanunu Acentelik Sözleşmesi Hükümleri.. 357-368

Kavram İndeksi 369-378
Seçilmiş Bibliyografya 379-386

Sempozyum: Türk Ticaret Kanunu’na İlişkin İkincil Mevzuatın Değerlendirilmesi

Kadir Has Üniversitesi Hukuk Fakültesi tarafından 15 Aralık 2012 (Cumartesi) tarihinde “Türk Ticaret Kanunu’na İlişkin İkincil Mevzuatın Değerlendirilmesi“ konulu Sempozyum Serisi’nin  ilki gerçekleştirilecektir.

Sempozyum, Ticaret Hukuku alanındaki gelişmeleri takip etmek isteyen tüm akademisyen, uygulamacı ve öğrencilerin katılımına açıktır.

Sempozyum Programı

9:00 – 9:15   Açılış Konuşmaları

Prof. Dr. Ali GÜZEL (Kadir Has Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanı)

Prof. Dr. Ömer TEOMAN (Kadir Has Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ticaret Hukuku Anabilim Dalı) Başkanı

I. Oturum

Oturum Başkanı: Prof. Dr. Abuzer KENDİGELEN (İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi)

9:15 – 10:00    “Kâr Payı Avansı Dağıtımı”, Prof. Dr. Veliye YANLI (Bilgi Üniversitesi Hukuk Fakültesi)

10:00 – 10:45   “Şirketlerin Yıllık Faaliyet Raporunun Asgari İçeriğinin Belirlenmesi”,  Doç. Dr. Tolga AYOĞLU (Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi)

10:45 – 11:00   Kahve Arası

11:00 – 11:45   “Halka Açık Olmayan Anonim Şirketlerin Genel Kurullarında Birikimli Oy Kullanılması”, Doç. Dr. Gül OKUTAN NILSSON (Bilgi Üniversitesi Hukuk Fakültesi)

11:45 – 12:15     Soru Cevap Bölümü

12:15 – 13:30     Öğle Arası

II. Oturum

Oturum Başkanı: Prof. Dr. Arslan KAYA (İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi)

13:30 – 14:15    “Ticaret Şirketlerinin Gümrük ve Ticaret Bakanlığınca Denetlenmesi”, Prof. Dr. Şükrü YILDIZ (İstanbul Ticaret Üniversitesi Hukuk Fakültesi)

14:15 – 14:30   Kahve Arası

14:30 – 15:15   “Anonim Şirketlerin Genel Kurullarında Uygulanacak Elektronik Genel Kurul Sistemi-I”, Prof. Dr. Mehmet BAHTİYAR (Kocaeli Üniversitesi Hukuk Fakültesi)

15:15 – 16:00   “Anonim Şirketlerin Genel Kurullarında Uygulanacak Elektronik Genel Kurul Sistemi-II”,  Yrd. Doç. Dr. Esra HAMAMCIOĞLU (Kadir Has Üniversitesi Hukuk Fakültesi)

16:00 – 16:30  Soru Cevap Bölümü ve Genel Değerlendirme

Acentelik İle İlgili Yenilikler – Prof. Dr. Arslan Kaya

İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi ticaret hukuku kürsüsü profesörü Prof. Dr. Arslan KAYA’nın, Kadir Has Üniversitesi Hukuk Fakültesi tarafından 25-26 Kasım 2011 tarihlerinde gerçekleştirilen ”Yeni Türk Ticaret Kanunu’nun Ticari İşletme Hukuku Alanında Getirdiği Yenilikler”  adlı sempozyumda sunduğu ”Acentelik İle İlgili Yenilikler” adlı tebliği, ilgili maddelerin altına işlenmiştir.

”Acentelik İle İlgili Yenilikler” adlı tebliğin işlendiği maddeler;
TTK 102
TTK 103
TTK 104
TTK 105
TTK 106
TTK 107
TTK 108
TTK 113
TTK 114
TTK 121
TTK 122
TTK 123

Tebliğin künyesi:
Arslan KAYA, ‘‘Acentelik İle İlgili Yenilikler’’, Yeni Türk Ticaret Kanunu’nun Ticari İşletme Hukuku Alanında Getirdiği Yenilikler Sempozyumu, 25-26 Kasım 2011, Kadir Has Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayını, İstanbul 2012, s. 53-69

Ticaret Hukuku Günleri IV – 5 Mayıs 2012

İstanbul Üniversitesi

Hukuk Fakültesi

Ticaret Hukuku Anabilim Dalı 

Ticaret Hukuku Günleri IV / 2011-2012 

Yeni Türk Ticaret Kanununun
Tanıtılması ve Değerlendirilmesi

(Paneller Serisi)

Not: 24 Mart 2012 tarihli oturumda 14 Nisan 2012 tarihinde yapılacağı bildirilen toplantı, Doktora Salonu’nun ve amfilerin dolu olması nedeniyle 05 Mayıs 2012 tarihinde yapılacaktır. Oturumda önce 24 Mart 2012 tarihli panele ait tartışmalar tamamlanacaktır.

 

05 Mayıs 2012

Anonim Şirket – Genel Kurul/II

Oturum Başkanı: Prof. Dr. Mehmet Helvacı

10:00 – 10:45

Prof. Dr. Arslan Kaya

Pay Sahibinin Bilgi Alma, İnceleme ve Özel Denetim İsteme Hakları

(TK m. 437 – 444)

10:45 – 11:30

Prof. Dr. Abuzer Kendigelen

Genel Kurul Kararlarının Geçersizliği

(TK m. 445 – 451)

11:30 – 11:45

Ara

 

11:45 – 13:00

Tartışma

Yeni Türk Ticaret Kanunu’nun Tanıtılması ve Değerlendirilmesi Paneli

Ticaret Hukuku Günleri IV-2011-2012

Yeni Türk Ticaret Kanunu’nun Tanıtılması ve Değerlendirilmesi 

İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ticaret Hukuku Anabilim Dalı tarafından düzenlenen Ticaret Hukuku Günleri’nin dördüncüsü 17 Aralık 2011 Cumartesi saat:10:00- 13:15 arasında İstanbul Beyazıt’ta bulunan İ.Ü. Merkez binası doktora salonunda gerçekleştirilecektir.

Oturum başkanlığını Prof. Dr. Arslan Kaya’nın yapacağı panel programı aşağıdadır;

”Birleşme”  – 10:00-10:30
Prof. Dr. Mehmet Helvacı/Arş. Gör. Fatih Aydoğan

”Bölünme” – 10:30-11:00
Prof. Dr. Mehmet Helvacı

Tartışma – 11:00-12:00

Ara – 12:00-12:15

”Tür Değiştirme ve Ortak Hükümler” – 12:15-12:45
Prof Dr. Abuzer Kendigelen

Program Afişine buradan ulaşabilirsiniz. 

Yeni Türk Ticaret Kanununun Tanıtılması ve Değerlendirilmesi: Ticari İşletme Hukuku-I

Ticaret Hukuku Günleri III – 2011-2012

Yeni Türk Ticaret Kanununun Tanıtılması ve Değerlendirilmesi (Paneller Serisi)

30 Nisan 2011 – TİCARİ İŞLETME HUKUKU – I

Oturum Başkanı: Prof. Dr. Mehmet Helvacı

  • Başlangıç Hükümleri – Tacir – Ticari İşletme (Yard.Doç.Dr.M.Fatih Arıcı)
  • Ticaret Unvanı ve İşletme Adı (Doç.Dr.N.Füsun Nomer Ertan)
  • Ticari Defterler (Prof.Dr.Arslan Kaya)
  • Cari Hesap (Prof.Dr.Arslan Kaya-Araş.Gör.Ramazan Durgut)

Yer: İstanbul Üniversitesi Merkez Bina Doktora Salonu, Beyazıt