TTK 105: Deniz Yolu Taşımacılığında Acenteye Doğrudan Husumet Yöneltilemeyeceği ve Şahsi Kusur Şartı

11. Hukuk Dairesi         2025/3940 E.  ,  2026/737 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1149 Esas, 2025/527 Karar
HÜKÜM : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ: İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi
(Denizcilik İhtisas Mahkemesi Sıfatıyla)
SAYISI : 2021/117 E., 2022/88 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
KARAR
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin dava dışı...'den satın aldığı emtianın üç ayrı yükleme ve konişmento ile deniz yolu ile taşındığını, davalı ... Nak. A.Ş.'nin taşıyan, ...Denizcilik ve Nak. A.Ş.'nin ise acente olduğunu, her iki şirketin ortak çalıştığını, emtianın bir kısmının eksik, bir kısmının fazla olduğunun limanda yapılan tartım ve denetim sonucunda anlaşıldığını, davalıların sorumluluğu bulunduğunu ileri sürerek eksik çıkan yükün bedeli, fazla vergi, liman ardiyesi, demuraj ve iç nakliye farkı ile gümrük ceza işlemleri ve bu yükteki eksiklikten malın bedeli olarak fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL'nin davalılardan müteselsilen avans faizi işletilerek tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalılar vekili cevap dilekçesinde; müvekkili... Nakliyat A.Ş.'nin, Hapag-Lloyd Aktiengesellschaft’ın Türkiye acentesi olduğunu, söz konusu taşımada, Hapag-Lloyd Aktiengesellschaft adına acente sıfatıyla hareket ettiğini, davacı tarafından 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 119. maddesine aykırı olarak doğrudan acente olan müvekkili şirkete husumet yöneltildiğini, acente aleyhine ancak izafeten dava açılabileceğini, diğer müvekkili şirketin ise gümrük beyannamelerini verdiğini ve ona da husumet yöneltilemeyeceğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı...Nak. A.Ş.'nin ...ın Türkiye acentesi olduğu, TTK'nın 105/2 hükmüne göre bu davalıya doğrudan husumet yöneltilemeyeceği, diğer davalı ...Den. ve Nak. A.Ş'nin ise taşıma gerçekleştikten sonra ... Limanında gümrük işlemlerini gerçekleştirdiği, dolayısıyla tahliye limanı acentesi olduğu, buna göre TTK'nın 105/2 hükmü dikkate alınarak bu davalıya karşı da doğrudan husumet yöneltilemeyeceği, davaya konu alacağın davalıların şahsi kusuruyla meydana geldiğinin de iddia ve ispat olunmadığı gerekçesiyle davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekilince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taşımalara konu konişmentolarda; taşıyıcının Hapag-Lloyd Aktiengesellschaft-Hamburg, gönderenin ..., alıcının ve bildirim adresinin ... Plastik-Türkiye, nakliye acentesinin ..., yükleme limanının Savannah Georgia-ABD, tahliye limanının İstanbul, düzenlendiği yerin Peachtree Corners ve tarihlerden iki adedinin 18.06.2020, bir adedinin 28.06.2020 olduğu, konişmentonun imza bölümünde "For Above Named Carrier Hapag-Lloyd (America) LLC (As Agent) yani "yukarıda belirtilen taşıyıcı Hapag-Lloyd (America) LLC (temsilci olarak)" ibaresinin yazıldığı, TTK'nın 105/2 hükmüne göre davalı acente aleyhine ancak taşıyana izafeten dava açılabileceği, TTK'nın 105/3 hükmüne göre doğrudan acenteye yönelik bir kişisel kusur ileri sürülüp kanıtlanmadığı ve taşıyana veya taşıyana izafeten acentesine yöneltilmediği, davalı ...Dan. ve Nak. A.Ş.'nin taşıma sözleşmesinin her hangi bir sıfatla tarafı bulunmadığı, taşıma sürecine dahil olduğu kısmın, tahliye limanında "yük teslim talimat formu" düzenlemekten ibaret olduğu, Gümrük Müdürlüğünce adı geçen davalıya hitaben yazılan yazının da yük teslim talimat formunu düzenlemesi sebebiyle yazıldığı, idarenin yazısının davalı ...Den. ve Nak. A.Ş.'yi taşıma ilişkisinin (sorumlu) bir tarafı haline getirmeyeceği, yük teslim talimat formu konişmento içeriğine göre hazırlandığından şahsi kusurdan söz edilemeyeceği, davacı, ithalatı tamamlanan iki adet konteynerde eksik yük çıkması, bir adet konteynerde de fazla emtia çıkması nedeniyle oluşan zararlarını talep etmekte ise de taşıyıcıların taşıtanın verdiği yükleme talimatlarına göre konşimento düzenlediği, zarar iddiasına konu taşımanın mühürlü konteynerler ile yapıldığı, konteyner muhteviyatının “shipper’s stow, load, weight and count” klozu ile "gönderici tarafından beyan edildiği şekliyle yukarıda ki bilgiler" ibaresi ile düzenlendiği, taşıyıcının müdahale alanında olmayan konteyner içeriğinin fazla veya eksik çıkması nedeniyle doğan zararların acentelerin şahsi kusuru teşkil etmediğinden davalılara doğrudan husumet yöneltilemeyeceği gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Dava ve Hukuki Nitelendirme
Dava, alacak istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe
Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. SONUÇ: Yukarda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA, aynı Kanun'un 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davacıya yükletilmesine, 04.02.2026 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.