Yargıtay 11. Hukuk Dairesi

TTK 105: Taşıma Sözleşmelerinden Kaynaklanan Davalarda Acenteye Karşı İzafeten Dava Açma Zorunluluğu

Esas2025/1698E.Karar2025/6633K.5 Kasım 2025

OnamaOy birliği

Karar Özü

Deniz taşımasından kaynaklanan tazminat davasında husumetin acenteye doğrudan yöneltilmesi mümkün olmayıp; TTK m. 105/2 uyarınca asıl taşıyana veya taşıyana izafeten acenteye karşı dava açılması zorunludur.

Özet

Davacı, deniz yoluyla taşınan emtianın hasara uğraması nedeniyle doğan zararın tazmini talebiyle taşıyanın acentesine doğrudan dava açmıştır. İlk derece mahkemesi, davanın asıl taşıyana izafeten acenteye açılması gerektiği, yapılan taraf sıfatı değişikliğinin kabul edilebilir maddi hata veya temsilde yanılma niteliği taşımadığı gerekçesiyle davayı pasif husumet yokluğundan reddetmiştir. İstinaf başvurusu esastan reddedilmiş ve karar Yargıtay tarafından usul ve yasaya uygun bulunarak onanmıştır.

Karar Metni6.867 karakter

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirketin 91.976,17 USD değerindeki kayısı çekirdeği emtiasının ... gemisi ile ... Serbest Bölge’den ... Limanına getirilerek İtalya’nın ...Limanına Bitki Sağlık Sertifikasından da anlaşılacağı üzere sağlam olarak gönderildiğini/gemiye yüklendiğini, bu konşimento muhteviyatındaki eşyanın İtalya’nın Bari Limanından iade kararıyla ... isimli gemi ile tekrar ... Limanına iade edildiğini, ... Limanında yapılan tespit işleminde kayısı çekirdeğinin konteyner içerisinde çuvalların ıslak ve küflenmiş olması nedeniyle müvekkilinin gönderdiği emtianın zarar gördüğü ve değerini yitirdiğinin belirlendiğini, zararın tazmini için ... Gemi Acenteliği A.Ş. ve... ...Taş. A.Ş.'ye ihtarname gönderildiğini, mahkemeden delil tespiti talep edildiğini, yapılan incelemeyle alınan raporda, konteyner kapak ve iç kısımlarında ıslaklık ve konteynerin dış yan duvarında darbeye, çarpmaya bağlı bir yarık olduğu, yarığın olduğu kısımda çökmenin meydana geldiği, konteyner taban kısmında ıslaklık, sinek ve böceklerin bulunduğu, konteynerin içerisinde çuvallarda gözle görülür küflenme ve çekirdek içinde de çürük çekirdekler bulunduğunun tespit edildiğini, bu ürünün insan sağlığına uygun olmadığının belirlendiğini, konteynerin gemi ambarının alonju niteliğinde olması nedeniyle doğan zarardan taşıyanın sorumlu tutulmasının gerektiğini, taşıyanın konteynerin elverişsizliğinden de sorumluluğunun bulunduğunu, ürünün imha edildiğini, imha nedeniyle atık bertaraf bedeli olarak 8.768,00 TL ve nakliye bedeli olarak da 4.720,00 TL ödediklerini, ayrıca ...Gümrük Ltd. Şti.’ye de 4.130,00 TL ödendiğini ileri sürerek ürün bedeli olan 91.976,17 USD ile ilgili şirketlere ödenen 17.618,00 TL'nin dava tarihinden itibaren davalıdan USD cinsinden alacak için 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un 4/a hükmündeki faizi ile TL cinsinden alacak için ise reeskont faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının doğrudan müvekkili aleyhine dava açtığını, ancak taşıma işini ... SA tarafından gerçekleştirildiğini, müvekkilinin ise bu şirketin acenteliğini yaptığını, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 105. maddesi gereğince davanın izafeten acenteye yöneltilmesi gerektiğini savunarak davanın yetki, pasif husumet ve esas yönünden reddi ile %20 kötüniyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşımada akdi taşıyan olan ve dava dışı ... Taş. A.Ş.’nin fiili taşıyan davalı ... SA ile taşıma sözleşmesi yaptığı ve bu sözleşme kapsamında taşıma işine ilişkin faturanın ....Taş. A.Ş.’ye düzenlendiği, malın ihracatında düzenlenen ve malın iadesinde düzenlenen navlun ve demuraj faturasıyla yükün önce ...'den ...ye, daha sonra ...’den Türkiye’ye taşınmasına ilişkin faturaların düzenlendiği, her iki faturada da fatura konusu alacakların ...acentesi sıfatıyla ve .... SA hesabına havale edilmek üzere tahsil edildiğinin belirtildiği, dava konusu taşımalara ilişkin her iki konşimentolarda da yükletenin ... Ltd. Şti. ve alıcının ise ... olduğu, ilk konşimentoda yükleten .... Ltd. Şti. iken ikinci konşimentoda yükletenin ... ve alıcının da ....Ltd. Şti olduğu, dava konusu faturaların davacının talebi kapsamında akdi taşıyan .... A.Ş. adına düzenlendiği, davacı tarafça cevaba cevap dilekçesinde davalının pasif husumet itirazına karşılık taraf sıfatı değişikliği yaptığını belirterek maddi hatadan kaynaklanan bir sebep nedeniyle veya kabul edilebilir yanılgıya dayanarak taraf değişikliği yapılmasını istediği, ancak gerek konişmento ve deniz yük senedinde gerekse belirtilen faturalarda fiili taşıyanın ... SA olduğu, ... Gemi Acenteliği A.Ş.'nin de taşıyan adına konşimento ve fatura düzenlediğinin belirlendiği, .... Gemi Acenteliğinin hem yüklemede hem de boşaltmada taraf olarak yer aldığı, davacının bu halde ... SA'ya izafeten ... Gemi Acenteliği A.Ş.'ye karşı husumet göstererek dava açması gerektiğinden somut olayda “bir maddi hatanın” bulunduğundan bahsedilemeyeceği, davacının yanılgısının temsilcide yanılma niteliği taşımadığı, davalının pasif husumet yokluğunun söz konusu olduğu, davacının TTK'nın 105/2-f hükmü gereğince taşıyana izafeten yani... ... Gemi Acenteliği A.Ş.'ye karşı dava açması gerekirken TTK'nın 105/2 hükmüne aykırı olarak doğrudan acenteye karşı ve onu hasım göstererek dava açtığı gerekçesiyle davacının davasının pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine, davalının %20 kötüniyet tazminat talebinin ise şartları gerçekleşmediğinden reddine karar verilmiş, karar, davacı vekilince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Dava ve Hukuki Nitelendirme
Dava, taşıma sözleşmesine konu malın hasara uğradığı iddiası ile açılan tazminat istemine ilişkin olup uyuşmazlık davalının pasif husumeti olup olmadığı noktasında toplanmıştır.

B. Değerlendirme ve Gerekçe
Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA, aynı Kanun'un 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, temyiz harcı peşin alındığından başkaca harç alınmasına mahal olmadığına, 05.11.2025 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.

Alt Mahkeme Zinciri

bam
İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi
2024/799 E.2024/2094 K.
Davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine
ilk derece
İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi
2023/674 E.2024/156 K.
Davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine

TTK Atıfları (1)

m. 105/ (2)· İlk derece: Davacının acenteye karşı doğrudan dava açmasının pasif husumet yokluğuna yol açtığı ve davanın asıl taşıyana izafeten açılması gerektiği belirtilerek davanın reddine gerekçe yapıldı.

Diğer Mevzuat

6100 sayılı HMK m. 353/1-b(1)6100 sayılı HMK m. 370/16100 sayılı HMK m. 372

HMK 370/1 uyarınca usul ve yasaya uygun BAM kararının onanmasına

Etiketler

deniz taşıması
taşıma sözleşmesi
acente
pasif husumet
izafeten dava
taraf sıfatı
temsilde yanılma

Bağlı TTK Maddeleri

m. 105Genel olarak

11. Hukuk Dairesi 2025/1698 E. , 2025/6633 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/799 Esas, 2024/2094 Karar HÜKÜM : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi SAYISI : 2023/674 E., 2024/156 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: KARAR I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirketin 91.976,17 USD değerindeki kayısı çekirdeği emtiasının ... gemisi ile ... Serbest Bölge’den ... Limanına getirilerek İtalya’nın ...Limanına Bitki Sağlık Sertifikasından da anlaşılacağı üzere sağlam olarak gönderildiğini/gemiye yüklendiğini, bu konşimento muhteviyatındaki eşyanın İtalya’nın Bari Limanından iade kararıyla ... isimli gemi ile tekrar ... Limanına iade edildiğini, ... Limanında yapılan tespit işleminde kayısı çekirdeğinin konteyner içerisinde çuvalların ıslak ve küflenmiş olması nedeniyle müvekkilinin gönderdiği emtianın zarar gördüğü ve değerini yitirdiğinin belirlendiğini, zararın tazmini için ... Gemi Acenteliği A.Ş. ve... ...Taş. A.Ş.'ye ihtarname gönderildiğini, mahkemeden delil tespiti talep edildiğini, yapılan incelemeyle alınan raporda, konteyner kapak ve iç kısımlarında ıslaklık ve konteynerin dış yan duvarında darbeye, çarpmaya bağlı bir yarık olduğu, yarığın olduğu kısımda çökmenin meydana geldiği, konteyner taban kısmında ıslaklık, sinek ve böceklerin bulunduğu, konteynerin içerisinde çuvallarda gözle görülür küflenme ve çekirdek içinde de çürük çekirdekler bulunduğunun tespit edildiğini, bu ürünün insan sağlığına uygun olmadığının belirlendiğini, konteynerin gemi ambarının alonju niteliğinde olması nedeniyle doğan zarardan taşıyanın sorumlu tutulmasının gerektiğini, taşıyanın konteynerin elverişsizliğinden de sorumluluğunun bulunduğunu, ürünün imha edildiğini, imha nedeniyle atık bertaraf bedeli olarak 8.768,00 TL ve nakliye bedeli olarak da 4.720,00 TL ödediklerini, ayrıca ...Gümrük Ltd. Şti.’ye de 4.130,00 TL ödendiğini ileri sürerek ürün bedeli olan 91.976,17 USD ile ilgili şirketlere ödenen 17.618,00 TL'nin dava tarihinden itibaren davalıdan USD cinsinden alacak için 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un 4/a hükmündeki faizi ile TL cinsinden alacak için ise reeskont faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının doğrudan müvekkili aleyhine dava açtığını, ancak taşıma işini ... SA tarafından gerçekleştirildiğini, müvekkilinin ise bu şirketin acenteliğini yaptığını, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 105. maddesi gereğince davanın izafeten acenteye yöneltilmesi gerektiğini savunarak davanın yetki, pasif husumet ve esas yönünden reddi ile %20 kötüniyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşımada akdi taşıyan olan ve dava dışı ... Taş. A.Ş.’nin fiili taşıyan davalı ... SA ile taşıma sözleşmesi yaptığı ve bu sözleşme kapsamında taşıma işine ilişkin faturanın ....Taş. A.Ş.’ye düzenlendiği, malın ihracatında düzenlenen ve malın iadesinde düzenlenen navlun ve demuraj faturasıyla yükün önce ...'den ...ye, daha sonra ...’den Türkiye’ye taşınmasına ilişkin faturaların düzenlendiği, her iki faturada da fatura konusu alacakların ...acentesi sıfatıyla ve .... SA hesabına havale edilmek üzere tahsil edildiğinin belirtildiği, dava konusu taşımalara ilişkin her iki konşimentolarda da yükletenin ... Ltd. Şti. ve alıcının ise ... olduğu, ilk konşimentoda yükleten .... Ltd. Şti. iken ikinci konşimentoda yükletenin ... ve alıcının da ....Ltd. Şti olduğu, dava konusu faturaların davacının talebi kapsamında akdi taşıyan .... A.Ş. adına düzenlendiği, davacı tarafça cevaba cevap dilekçesinde davalının pasif husumet itirazına karşılık taraf sıfatı değişikliği yaptığını belirterek maddi hatadan kaynaklanan bir sebep nedeniyle veya kabul edilebilir yanılgıya dayanarak taraf değişikliği yapılmasını istediği, ancak gerek konişmento ve deniz yük senedinde gerekse belirtilen faturalarda fiili taşıyanın ... SA olduğu, ... Gemi Acenteliği A.Ş.'nin de taşıyan adına konşimento ve fatura düzenlediğinin belirlendiği, .... Gemi Acenteliğinin hem yüklemede hem de boşaltmada taraf olarak yer aldığı, davacının bu halde ... SA'ya izafeten ... Gemi Acenteliği A.Ş.'ye karşı husumet göstererek dava açması gerektiğinden somut olayda “bir maddi hatanın” bulunduğundan bahsedilemeyeceği, davacının yanılgısının temsilcide yanılma niteliği taşımadığı, davalının pasif husumet yokluğunun söz konusu olduğu, davacının TTK'nın 105/2-f hükmü gereğince taşıyana izafeten yani... ... Gemi Acenteliği A.Ş.'ye karşı dava açması gerekirken TTK'nın 105/2 hükmüne aykırı olarak doğrudan acenteye karşı ve onu hasım göstererek dava açtığı gerekçesiyle davacının davasının pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine, davalının %20 kötüniyet tazminat talebinin ise şartları gerçekleşmediğinden reddine karar verilmiş, karar, davacı vekilince istinaf edilmiştir. IV. İSTİNAF Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekilince temyiz edilmiştir. V. TEMYİZ A. Dava ve Hukuki Nitelendirme Dava, taşıma sözleşmesine konu malın hasara uğradığı iddiası ile açılan tazminat istemine ilişkin olup uyuşmazlık davalının pasif husumeti olup olmadığı noktasında toplanmıştır. B. Değerlendirme ve Gerekçe Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir. VI. SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA, aynı Kanun'un 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, temyiz harcı peşin alındığından başkaca harç alınmasına mahal olmadığına, 05.11.2025 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.