TTK 1150, 1186: Deniz Taşımasında İzinsiz Aktarma Yasağı ve Yükün Zayi Olmasından Doğan Taşıyanın Sorumluluğu

11. Hukuk Dairesi         2025/4091 E.  ,  2026/1141 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1801 Esas, 2025/683 Karar
HÜKÜM : Davanın kısmen kabulü
İLK DERECE
MAHKEMESİ : İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi (Denizcilik İhtisas Mahkemesi sıfatıyla)
SAYISI : 2018/347 E., 2022/374 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak davalı ... + ... Nak. Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 24.02.2026 günü hazır bulunan davacı vekili Avukat ... ile davalı kendi adına asaleten ...'ye izafeten ... ... Nak. Ltd. Şti. vekili Avukat ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

KARAR

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının sigortalısının 102.824,15 kg polyester ipliği eşyasının, ......,.....,..., ... numaralı nakliyat sigorta poliçeleri ile davacı tarafından sigortalandığını, eşyaların ...... Limanından ... Limanına deniz yolu ile taşınması hususunda ... Ltd. Şti. ile ...+... Nakliyat Ltd. Şirketi arasında anlaşma yapıldığını, taşıma konusu eşyaların konteynerlere yerleştirildiğini, varılan bir navlun sözleşmesi kapsamında olarak sigortalı ... Ltd. Şti. ile davalı ...+... Nak. Ltd. Şti.'nin "..." isimli geminin ...sayılı seferi ...Limanından ... Limanına getirilecek eşyaların ... Limanında ... gemisine yüklenip bu gemi ile aktarmasız olarak ... Limanına taşınması konusunda anlaştığını, eşyaların ... Limanında 23... tarihinde ... gemisine yüklendiğini ve ...+... Nakliyat Ltd. Şti.'nin konişmento fotokopilerini sigortalıya gönderdiğini, anılan davalının daha sonra konteynerlerin tek taraflı olarak armatör kararı ile ... Limanında ...isimli gemiye yüklendiğini, diğer davalı tarafından gönderilen yazı ile eşyaların tamamının ...isimli gemide çıkan yangı sonucu zayi olduğunun öğrenildiğini, davalı ... ...'nın fiili taşıyan olduğunu, oluşan riziko sigorta poliçesi teminatında olduğundan davacı tarafından ... Ltd. Şti.'ne 199.568,05 USD karşılığı 957.806,89 TL sigorta tazminatı ödendiğini, böylece davacının sigortalının haklarına halef olduğunu, davalıların taşıyan ve fiili taşıyan sıfatıyla oluşan zararlardan sorumlu olduklarını ileri sürerek 957.806,89 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı kendi adına asaleten ...'e izafeten ...+... Nakliyat Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 1185. maddesinde ziya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında, zıya veya hasar haricen belli değilse eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi ve hasar ihbarnamesinde zıya veya hasarın neden ibaret olduğunun genel olarak belirtilmesi gerektiği, bu süreler içerisinde bildirim yapılmamışsa taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul edildiğini, somut olay incelendiğinde, davacı tarafın sigortalısı tarafından müvekkili şirkete hiçbir hasar ihbarı yapılmadığının görüleceğini, davacının da dava dilekçesinde belirttiği üzere, müvekkili ...+... Nakliyat Ltd. Şti.'nin fiili taşıyan olmayıp, fiili taşıyanın MSC .... olduğunu, TTK'nın 1186. maddesinde taşıyıcının sorumluluğunun koli veya ünite başına 666,67 SDR veya zıya ya da hasara uğrayan eşyanın gayri safi ağırlığının her bir kilogramı için 2 SDR ile sınırlı olduğunun düzenlendiğini, taşıyıcının sorumlu olduğunun kabulü anlamına gelmemek kaydıyla somut olayda davacı tarafından sunulan belgelerden zıyaa uğradığı iddia edilen eşyaların brüt ağırlığının anlaşılamadığını, bu durumda TTK'nın 1186. maddesi gereği ünite başına 667,67 SDR tutarındaki sınırlı sorumluluk tutarının dikkate alınması gerektiğini savunarak davacının haklı çıkması halinde 667,67 SDR'yi aşan taleplerin reddine karar verilmesini, sonuç olarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Diğer davalı vekili cevap dilekçesinde; husumet ve esasa ilişkin savunmalarda bulunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile emtianın ...isimli gemide çıkan yangın sonucunda zayi olduğunun tarafların kabulünde bulunduğu, eşyanın taşıtanın izni alınmadan “...” gemisinden indirilip “...” gemisine aktarılması sonucunda zararın meydana geldiği, eşya taşıma sözleşmesine aykırı olarak “...” gemisine yüklenmeseydi zararın oluşmayacağı ileri sürülerek TTK'nın 1150. maddesinde düzenlenen aktarma yasağına aykırılık hukuki nedenine dayanıldığı, bu madde dikkate alındığında MSC ....'nın bu hukuki sebeple açılan davada pasif husumeti bulunmadığı, ...... Limanından ... Limanına deniz yolu ile taşınacak 5 konteyner yük için ... Ltd. Şti. tarafından gönderilen 02.02.2018 tarihli icap mahiyetindeki yazı ile ...+... Nakliyat Ltd. Şirketine bilgilerin verildiği, bu davalının bu teklifi kabul ederek 14.02.2018 tarihli beş ayrı booking confirmation belgesi düzenlediği, söz konusu belgede gemi isminin ... olarak gösterildiği, bu şekilde iki taraf arasında navlun sözleşmesinin kurulduğu konteynerlerın anlaşmaya uygun şekilde ... gemisine yüklendikten sonra da ...'ın taşıyan olarak gösterildiği, ...+... Nak. Ltd. Şti.'nin acente sıfatıyla imzaladığı 23.02.2018 tarihli konişmentoların düzenlendiği, ancak daha sonra ...Limanında yük ... gemisinden ...isimli gemiye aktarılarak, davalı ... .... adına konişmentolar düzenlendiği, bu koşullar altında söz konusu taşıma ilişkisinde, davalı ...+... Nakliyat Ltd. ile davalı ...'nin akdi taşıyan, davalı ... ....'nın ise fiili taşıyan olduğu, ...ile yapılan taşıma sırasında gemide çıkan yangın sonucu yükün tamamının zıyaa uğradığı, dava dosyasında yangının çıkışında taşıyanın şahsi kusurunun olduğu ortaya konulamadığı gibi yangının geminin yolculuğun başlangıcındaki elverişsizliğinden kaynaklandığının da kesin olarak ispatlanamadığı, ...+... Nakliyat Ltd. Şti.'nin sorumluluğu bakımından TTK'nın 1150. maddesine dayanıldığı, TTK'nın 1150. maddesinde "taşıyan, taşıtanın iznini almadan eşyayı başka gemiye yükleyemez, yüklerse bundan doğacak zarardan sorumlu olur, meğerki eşyanın kararlaştırılan gemiye yükletilmiş olması halinde de zararın meydana gelmesi kesin ve zarar dahi taşıyana ait olsun." hükmünün düzenlendiği, taşıyanın aktarma yasağından dolayı sorumlu tutulmasının, yükü taşıyacak geminin önceden ismen tayin edilmesi halinde mümkün olacağı, geminin navlun sözleşmesinde ferdileştirilmesinin yolculuğun selameti, süresinde tamamlanması ve yükün sigorta pirimi gibi hususlar bakımından önem arzettiği, TTK'nın 1150. maddesinde, çarter sözleşmeleri ile yolculuk çarteri sözleşmeleri bakımından bir ayrıma gidilmediği, dolayısıyla, "başka bir gemiye yükleme ve aktarma yasağı" ile ilgili hükmün, kural olarak TTK'nın 1138. maddesinde düzenlenen çarter sözleşmesi ve kırkambar sözleşmesinin her ikisi bakımından geçerli olduğu, sözleşmenin şartlarının belirlendiği booking confirmation belgesinde taşımanın “...” isimli gemiyle yapılacağının taahhüt edildiği, belgede, yükün başka gemiye aktarılmasına izin verildiğine dair bir hükme de yer verilmediği, tüm bu değerlendirmelerin sonucunda, yüklerin izinsiz olarak başka bir gemiye aktarılmasından dolayı davalı ...+... Nak. Ltd. Şti.'nin TTK'nın 1150. maddesi gereğince davacının selefine karşı sorumlu olduğunun kabulü gerektiği, davalının sorumluluktan kurtulmasının ancak taşımanın başlangıçta kararlaştırılan “...” gemisi ile yapılması halinde de zararın meydana geleceğinin kesin olarak ortaya konulması ile mümkün olabileceği, dava konusu yüklerin “...” gemisi ile taşınmış olsa idi yine de bu yangının meydana geleceği sonucuna varılamayacağı, taşıyanın TTK'nın m.1186/f.3 hükmü çerçevesindeki sorumluluk sınırı gerçek zararın üzerinde olduğundan gerçek zarara hükmedilmesinin doğru olacağı gerekçesiyle davalılar ... ile Msc ...'ya karşı açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeni ile reddine, davalı ...+... Nakliyat Ltd. Şti. hakkında açılan davanın kabulü ile 957.806,89 TL'nin 19.07.2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte bu davalıdan tahsil edilerek davacıya ödenmesine karar verilmiş ve karara karşı davalılar vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ...+... Nakliyat Ltd. Şti.'nin istinaf itirazlarının yerinde olmadığı, davalı ... ... aleyhine açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesine rağmen bu davalı lehine maktu vekalet ücreti takdir edilmemesinin yerinde olmadığı, İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davalılar ... ve Msc ...'ya karşı açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeni ile reddine, davalı ...+... Nakliyat Ltd. Şti. hakkında açılan davanın kabulü ile 957.806,89 TL'nin 19.07.2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte bu davalıdan tahsil edilerek davacıya ödenmesine karar verilmiş, hüküm, davalı ...+... Nakliyat Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Dava ve Hukuki Nitelendirme
Dava, deniz taşıması kapsamında sigortacı tarafından sigortalıya ödenen hasar tazminatının davalılardan tahsili talebine ilişkindir.


B. Değerlendirme ve Gerekçe
İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi aynı Kanun'un 369/1 hükmü ve 371. maddesinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI.SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalı ...+... Nakliyat Ltd. Şti. vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA, aynı Kanun'un 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, takdir olunan 40.000,00 TL duruşma vekalet ücretinin davalı ...+... Nakliyat Ltd. Şti.'den alınarak davacıya verilmesine,
aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davalı ...+... Nakliyat Ltd. Şti.'ne yükletilmesine, 26.02.2026 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.