TTK 1237, 1472: Konişmentodaki Tahkim Şartının Gönderilene ve Halefiyet Yoluyla Sigortacıya Etkisi

11. Hukuk Dairesi         2024/6336 E.  ,  2025/4461 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/609 Esas, 2024/1220 Karar
HÜKÜM : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2022/37 E. 2022/530 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne, dava konusu meblağ 567.540,00 TL'nin altında bulunduğundan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 369/2 hükmü gereğince duruşma isteğinin reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili sigortalısı ... ... Ltd. Şti.'nin yurt dışında mukim ...'dan dökme ayçiçek tohumu satın aldığını, ... limanından mavnalara yüklenerek ... Liman'ına nehir yoluyla ... sorumluluğunda taşındığını, burada donatan ... Ltd. Şti.'ne ait ... ... gemisine yüklenerek ... Liman'ına taşındığını, taşıyan ... ile taşıma işleri komisyoncusu ... ... tarafından hem nehir hem ... taşımasının üstlenildiğini, emtianın nehir ve deniz taşımasının müvekkili tarafından teminat altına alındığını; (tefrik edilen) izafeten davalı olarak gösterilen ... Denizcilik Tic. Ltd. Şti.'nin de ... ...'nin ve ...'ın tahliye limanında acentelik hizmetlerini yerine getirdiğini, sigortalının survey şirketi tarafından hazırlanan raporda emtiada renk bozukluğu olduğu, yer yer filizlenmiş tohumlar görüldüğü ve 41 C ısıda olduğunun belirlendiğini, nehir taşımasından sonra yapılan limbo işlemlerinin akabinde ... T gemisinin 16.11.2019 tarihinde ... Limanına ulaştığını, 18.11.2019 tarihine kadar yapılan tahliye çalışmaları neticesinde, gümrük kantarı sonuçlarına göre, gemiden 2.242.000 kg hasarsız, 249.380 kg kızışma hasarlı olmak üzere toplam 2.491,380 kg emtia tahliye edildiği ve yükte eksikliğin vuku bulduğunun belirlendiğini, emtianın gemiye sağlam yüklenmesine rağmen, sigortalıya hasarlı ve eksik teslim edildiğinden müşterek sigortadaki %35 oranındaki sorumluluğa tekabül eden 38.783,96 euronun sigortalıya ödendiğini, müvekkilinin sigortalının haklarına halef olduğunu, ekspertiz raporuyla karşı taraf taşıyan/donatan şirketlerin kusuru ile ve emtia kendilerinin muhafazasındayken hasar-eksikliğin gerçekleştiğinin tespit edildiğini, dava dışı sigortalıya ödenen hasar bedelinin davalılardan tahsili için İstanbul Anadolu 22. İcra Dairesi'nin 2020/23975 E. sayılı dosyası ile icra takibi yapıldığını, ancak davalıların takibe itiraz ettiğini ileri sürerek davalıların takibe itirazının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; davaya konu taşıma için düzenlenen DS11/209 numaralı ... "... (...)/..." ibaresi ile tarafların ... şartı kararlaştırdıklarını, bu şartın halefiyete istinaden davacıyı bağladığını; her ne kadar ... Den. Tic. Ltd. Şti.'ye izafeten dava açılmışsa da anılan şirketin taşımayla ilgisinin sadece imzalanan recap'lar uyarınca tahliye limanı acentesi olan ... ... A.Ş.'ye tahliye limanı olan ... Limanı'nda verdiği hizmetler olduğunu, bu hususun dosyaya sundukları faturadan da anlaşıldığını, şirketin ... Ltd., ... ve ... ... ile ilişkisi olmadığından, izafeten ... Denizcilik Tic. Ltd. Şti.'ye husumet yöneltilemeyeceğini, kabul anlamına gelmemek üzere, emtianın ...'dan ...'ya getirildiğinde yani henüz gemiye yüklenmeden hasara uğradığının tespit edildiğini, ... Den. Ltd. Şti.'nin ancak ...'un tali acentesi olduğunu, sigortalının ...'e ve ...'a emtianın durumundan dolayı sorumlu tutulmayacaklarına ilişkin garanti yazısı verdiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 21.09.2022 tarihli ara karar ile davalılar ... ... ve ... ... bakımından davanın tefrikine karar verildiği, diğer davalı yönünden ise, davaya konu taşıma için düzenlenen DSA11/2019 numaralı ... "... ..." yani .../... kaydının bulunduğu, ... belirtilen taşıma ile ilgili uyuşmazlıkların ...'da ... yolu ile çözümleneceğinin kabul edildiği, konişmentoya göre davalının donatan, davacının sigortalısının gönderilen olduğu, gönderilen yükü teslim aldığından konişmentonun ... dahil tüm koşullarının sigortalıyı bağlayacağı, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı TTK) 1237. maddesine göre taşıyan ile gönderilen arasındaki hukuki ilişkide konişmento, taşıyan ile taşıtan arasındaki hukuki ilişkide ise navlun sözleşmesi hükümlerinin bağlayıcı olduğu, uyuşmazlığın ... yer alan ... ... uyarınca ... yolu ile ...'da çözümlenmesi gerektiği kanısına varıldığı gerekçesiyle, davalı ... Ltd. Şti.'nin ... ilk itirazının kabulü ile davanın usulden reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekilince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile konişmentodaki "... ..." kaydı da, söz konusu düzenlemeye uygun olup, bu kapsamda ... şartının geçerli olduğu doktrinde, sözleşmede yer alan "... İstanbul (... in İstanbul)" şeklinde yer alan beyanın, uyuşmazlığın ... yolu ile çözümlenmesi için yeterli içeriği taşıdığının ifade edildiği, ... ibaresinin yazılmasının ... şartına etkisinin bulunmadığı, yükü teslim almak suretiyle sigortalının kabul ettiği ... şartının halefiyet gereği sigortacıyı da bağladığı, ... şartı ... matbu olarak yer alsa ve genel işlem şartı niteliğinde bulunsa bile uluslararası deniz yolu ile taşımalar standart sözleşmeler kapsamında yapıldığından, ... şartının geçerli olduğu, konişmentodaki ... şartının dürüstlük kuralına aykırı haksız işlem şartı olarak kabul edilemeyeceği, taşıma sözleşmesinin tüm tarafları Türk tabiyetinde olmadığından 805 sayılı İktisadi Müesseselerde Mecburi Türkçe Kullanılması Hakkında Kanun hükümlerinin uygulanamayacağı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, karar, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Dava ve Hukuki Nitelendirme
Dava, emtia nakliyat sigorta poliçesi kapsamında davacı tarafından sigortalanan emtianın deniz yoluyla taşınması sırasında hasarlanması nedeniyle sigortalıya ödenen tazminatın TTK'nın 1472. maddesi uyarınca taşıyıcılardan tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe
Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. SONUÇ: Yukarda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA, aynı Kanun'un 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine, 24.06.2025 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi