TTK 1237: Konişmentodaki Yabancı Mahkeme Yetki Şartının Geçerliliği ve Milletlerarası Yetki İtirazının Kabulü

11. Hukuk Dairesi         2024/2566 E.  ,  2025/824 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/295 Esas, 2024/456 Karar
HÜKÜM : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2023/590 E., 2023/1045 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı Yargıtayca duruşma istemli olarak davacı vekili ve duruşma istemi olmaksızın katılma yoluyla davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne, dava konusu meblağ 567.540,00 TL'nin altında bulunduğundan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 369/2 hükmü gereğince duruşma isteğinin reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkiline ait belirli bir miktar yükün ...-... numaralı konişmento kapsamında ... Limanından ... Limanına 37 konteyner ile taşınması hususunda anlaşma sağlandığını, söz konusu anlaşma çerçevesinde müvekkilinin kendisinden talep edilen 12.691,00 USD tutarındaki lokal masrafları ve 22.200,00 USD tutarındaki depozitoyu davalıya ait hesaba gönderdiğini, gemi limana vardıktan ve yük boşaltıma hazır hale geldikten sonra müvekkilinin yükü derhal teslim aldığını ve konteynerları herhangi bir zarara ve/veya gecikmeye yol açmaksızın iade ettiğini ancak davalının uhdesinde bulunan 22.200,00 USD tutarındaki depozitoyu müvekkiline iade etmediğini, bu sebeple icra takibi başlatıldığını, davalı tarafından borca ve yetkiye itiraz edildiğini, Kayseri icra dairelerinin ve mahkemelerinin yetkili olduğunu belirterek davalının itirazının iptali ile %20 icra inkâr tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; konişmentoda bulunan Milletlerarası yetki şartı uyarınca davanın yetki yönünden reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı vekili tarafından konişmentoda bulunan yetki nedeniyle milletlerarası yetki itirazında bulunulduğu, Türk acentenin mal teslimine ilişkin beyanname oluşturulduğu, taşıyana izafaten dava yöneltilebileceği, bu suretle taraf teşkilinin sağlanmış olduğu, dava konusu taşımanın yükün ...-... numaralı konişmento kapsamında ... Limanından ... Limanına yapıldığı, uyuşmazlık yabancılık unsuru taşıdığından yetki itirazının MÖHUK kurallarına göre değerlendirileceği MÖHUK'un 47. maddesinde ''yer itibariyle yetkinin kamu düzeni veya münhasır yetki esasına göre tayin edilmediği hallerde taraflar arasındaki yabancılık unsuru taşıyan ve borç ilişkisinden doğan uyuşmazlığın yabancı bir devlet mahkemesinde görülmesi konusunda anlaşma yapılabileceği'' düzenlemesinin bulunduğu, konişmentonun arka yüzünde yer alan taşıma şartlarının düzenlendiği 26. maddesinde sözleşmeden doğan taleplerde Londra'da bulunan İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesi'nin yetkili olacağının belirtildiği, taşımaya ilişkin düzenlenen konişmentoda davalı taşıyanın cirosunun bulunduğu, davacının gönderen, davalının taşıyan sıfatının haiz olduğu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı TTK) 1237. maddesinde taşıyan ile konişmento hamili arasındaki hukuki ilişkilerde konişmentonun esas alınacağı, konişmentodaki yetki şartına göre somut olayda, sözleşmenin Türkiye'de bulunan acente tarafından değil Mısırda bulunan acente tarafından yapılmış olması nedeni ile taraflar arasında yapılan sözleşmenin 26. maddesi gereğince Londrada bulunan İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesinin yetkili olması ve konişmentoda davalının taşıma işleminin olmadığına dair savunmasının olmaması ve taşıma işlemini kabul etmiş olması nedeniyle imzasının bulunmasının gerekli olmadığı hususları dikkate alınarak Londrada bulunan İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesinin yetkili olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekilince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; kararın usul ve kanuna uygun olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekili ve katılma yoluyla davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Dava ve Hukuki Nitelendirme
Dava, taşıma sözleşmesinden kaynaklanan alacağa yönelik başlatılan takibe vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe
Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin ve katılma yoluyla davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA, aynı Kanun'un 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davacıya yükletilmesine, alınmadığı anlaşılan 615,40 TL temyiz ilam harcı ile 3.033,70 TL temyiz başvuru harcının temyiz eden davalıdan alınmasına, 12.02.2025 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.