TTK 136, 152, 153: Şirket Birleşmesi Sonrası İnfisah Eden Şirketin Kefaleti ve Birleşme Öncesi Borçlardan İpotek Sorumluluğu

11. Hukuk Dairesi         2025/3193 E.  ,  2026/551 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/1570 Esas, 2025/607 Karar

HÜKÜM : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI : 2021/399 E., 2023/515 K.



Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:



KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin dava dışı ... Alabalık ve Karma Yem Üretim İşleme ve Pazarlama Ltd. Şti.'nin (... Alabalık Şti.) ortağı ve temsilcisi olduğunu, bu şirketin davalı bankadan kullandığı kredilerin teminatı olmak üzere müvekkilinin taşınmazları üzerine ipotek tesis edildiğini, davacının ... Alabalık Şti.'deki tüm hisselerinin 13.04.2015 tarihinde devrettiğini ve bu tarih itibariyle şirketle herhangi bir bağlantısı kalmadığını, bu hususun davalı bankaya 15.04.2015 tarihli ihtarname ile bildirildiğini, ... Alabalık Şti.'deki hisselerin davacı tarafından devrinden sonra 04.09.2015 tarihinde devralanlar tarafından şirketin dava dışı ... Su Ürünleri Hay. Nak. Paz. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. (... Su A.Ş.) devrolunarak birleştirilmesine karar verildiğini ve ... Alabalık Şti.'nin tüzel kişiliğinin bu birleşme ile sona erdirildiğini, davalı banka ile asıl borçlu dava dışı ... Su A.Ş. arasında 22.09.2015 tarihinde iki adet genel kredi sözleşmesi imzalandığını, ... Alabalık Şti.'nin tüzel kişiliği sona erdirilmiş olmasına rağmen bu sözleşmede müteselsil kefil sıfatıyla yer aldığını, bu işlemin kasıtlı olarak müvekkilince ... Alabalık Şti. lehine tesis edilen ipoteklere müracaat edilebilmek için yapıldığını, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 152. maddesi doğrultusunda birleşmek sureti ile infisah eden dava dışı ... Alabalık Şti.'nin tüzel kişiliği sona erdikten sonra imzalanan genel kredi sözleşmesine kefil olmasının ve geçersiz kefalet borcunun müvekkilinin verdiği ipotek ile teminat altına alınmış sayılmasının mümkün olmadığını, davalı bankanın genel kredi sözleşmesinde asıl borçlu olarak yer alan dava dışı ... Su A.Ş.'nin temerrüdü nedeniyle ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile takip başlattığını ileri sürerek davacının .... İcra Müdürlüğünün 2018/8483 E. sayılı takip dosyası nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitine, taşınmazlar üzerindeki ipoteklerin kaldırılmasına ve kötüniyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.



II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının dava dışı ... Alabalık Şti.'nin davalı bankaya olan borçlarından müşterek borçlu ve müşterek müteselsil kefil sıfatıyla sorumlu olduğunu, davacının maliki bulunduğu ... İlindeki taşınmazların üzerine dava dışı ... Alabalık Şti.'nin davalı bankaya karşı doğmuş ve doğacak bilcümle borçlarının teminatını teşkil etmek üzere muhtelif tarihlerde davalı banka lehine ipotekler tesis edildiğini, ... Alabalık Şti.'nin daha sonra ... Su A.Ş. ile tüm hak ve borçları ile birlikte birleştiğini, birleşmeden önce imzalanan kredi çerçeve sözleşmelerinden kaynaklı olarak gerek ... Alabalık Şti.'nin asaleten ve kefaleten doğmuş doğacak tüm alacaklara davacının müşterek müteselsil borçlu olduğunu, ... Alabalık Şti.'nin birleşme tarihine kadar gerek asaleten kullandığı kredilerden ve gerekse ... Su A.Ş.'ye olan kefaletlerinden kaynaklı olarak birleşme tarihi itibariyle bankaya borçlu olduğunu, ayrıca şirket birleşmesi kararının ilan edilmeden üçüncü kişileri bağlamayacağını savunarak davanın reddini istemiştir.



III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının dava dışı ... Alabalık Şti.'nin eski ortak ve yetkilisi olduğu, davacıya ait taşınmazların adı geçen şirket lehine davalı bankaya ipotek ettirildiği, davacının 2015 yılı Nisan ayında ... Alabalık Şti. ortaklığından ayrıldığı, davacının 15.04.2015 tarihli ihtarnameyle davalı bankaya ... Alabalık Şti. ortaklığından ayrıldığını ve bu şirket ile ... Su A.Ş.'nin bankadan bu tarihten sonra kullanacağı krediler için verdiği kefaletlerden ve garantilerden döndüğünü bildirdiği, bu ihtarnamenin davalı bankaya 20.04.2015 tarihinde tebliğ edildiği, davalı bankanın 22.09.2015 tarihinde dava dışı ... Su A.Ş. ile iki adet genel kredi sözleşmesi imzaladığı, bu sözleşmelere dava dışı ... Alabalık Ltd Şti.'nin müşterek ve müteselsil kefil olduğu, davalı bankaca 07.09.2016 tarihli ihtarnamesiyle asıl borçlu ... Su A.Ş., müşterek borçlu ve müteselsil kefiller ... Alabalık Ltd Şti.'ne kat ihtarnamesinin gönderildiği, aynı alacağa ilişkin olarak davalı bankanın 15.05.2018 tarihli ihtarnamesiyle rehin veren sıfatı ile davacı ...'e de kat ihtarnamesi gönderdiği, bu ihtarnamede ... Su A.Ş. ile banka arasında imzalanan kredi sözleşmelerine istinaden ... Alabalık Ltd. Şti.'nin kredi sözleşmelerinin müşterek müteselsil kefili olduğu, asıl borçlunun kredi borcunu ödemediği, 05.09.2016 tarihi itibariyle bu borcun kat edildiği, borcun ödenmemesi halinde ...'e ait banka lehine tesis edilen ipoteklerin paraya çevrileceğinin ihtar edildiğinin bildirildiği, davacının bu ihtara 17.05.2018 tarihli ihtarname ile cevap verdiği, davacının genel kredi sözleşmelerinin birbirinden bağımsız olduğu, şirketlerdeki ortak ve temsilciliğinin sona erdiğinin bankaya bildirildiği, bu tarihten sonra kullandırılan kredi nedeniyle sorumluluğunun bulunmadığını ve ihtarın haksız ve yasaya aykırı olduğunu belirterek itirazda bulunduğu, davalı bankanın bu tarihten sonra 09.07.2018 tarihinde .... İcra Müdürlüğünün 2018/8483 E. sayılı dosyasında asıl borçlu ... Su A.Ş. ile ... aleyhine işbu davaya konu takibi başlattığı, takip kapsamında dava tarihinden önce 30.12.2019 tarihinde davaya konu ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 86 23... parsel taşınmazın ihale yoluyla 12.000.000,00 TL bedelle satışının gerçekleştiği, ihalenin feshi davası açılmış olması sebebiyle söz konusu bedelin icra müdürlüğünce nemalandırıldığı, 28.07.2022 tarihinde bu bedelin 15.710.839,72 TL ye baliğ olduğu, icra harçları mahsup edildikten sonra dava tarihinden sonra 28.07.2022 tarihinde davalı bankaya 13.608.729,37 TL olarak ödendiği, davacının 2003-2012 yılları arasında taşınmazları üzerinde davalı banka lehine tesis ettirdiği 10 adet ipotekten 9'unun dava dışı ... Alabalık Ltd. Şti. lehine, 1 adedinin ise dava dışı ... Su A.Ş. ile ... Alabalık Ltd. Şti. lehine tesis edildiği, dava konusu .... İcra Müdürlüğünün 2018/8483 E. sayılı dosyasına konu takibin asıl borçlu ... Su A.Ş.'nin davalı bankadan kullanmış olduğu ... Alabalık Ltd. Şti.'nin müteselsil kefil olduğu 22.09.2015 tarihli kredi sözleşmelerinden kaynaklandığı, davalı banka tarafından davacıya müracaat edilmesinin dayanağı olarak davacının ... Alabalık Ltd. Şti. lehine bankaya vermiş olduğu ipotekler ve dava dışı ... Alabalık Ltd. Şti.'nin de dava dışı ... Su A.Ş.'nin müşterek ve müteselsil kefili olması olarak gösterildiği, ticaret sicil kayıtlarına göre dava dışı ... Alabalık Ltd. Şti.'nin dava dışı ... Su A.Ş. tarafından birleşme yoluyla devralındığı, bu birleşmenin 11.09.2015 tarihinde ticaret siciline tescil edildiği, TTK'nın 136/4 hükmüne göre birleşmeyle, devralan şirketin devrolunan şirketin malvarlığını bir bütün hâlinde devraldığı, birleşmeyle devrolunan şirket sona ereceği ve ticaret sicilinden silineceği, TTK'nın 152/3 hükmüne göre devrolunan şirketin, birleşmenin ticaret siciline tescili ile infisah edeceği, yine TTK'nın 153. maddesine göre birleşmenin, ticaret siciline tescili ile geçerlilik kazanacağı, tescil anında, devrolunan şirketin bütün aktif ve pasifinin kendiliğinden devralan şirkete geçeceği, buna göre davacının lehine 9 adet ipotek tesis ettirdiği ... Alabalık Ltd. Şti.'nin 11.09.2015 tarihi itibariyle infisah ettiği ve tüzel kişiliğini kaybettiği, takibe dayanak kredi sözleşmesinin ise 22.09.2015 tarihinde imzalandığı, dava dışı ... Alabalık Ltd. Şti.'nin bu tarihte sözleşmenin müşterek ve müteselsil kefili olduğu, ancak bu tarih itibariyle adı geçen şirketin tüzel kişiliğinin varlığından bahsedilemeyeceği, bu nedenle bu şirket adına müşterek kefil ve müteselsil borçlu sıfatıyla atılan imzanın yok hükmünde olduğu, bu şirketin bu tarihte borç üstlenmesinden de bahsedilemeyeceği, davacının dava dışı ... Su A.Ş. lehine davalı bankaya vermiş olduğu 05.03.2012 tarihli ipotek yönünden ise dava dışı ... Su A.Ş.'nin 22.09.2015 tarihli kredi sözleşmesine ilişkin başvurusu üzerine davalı banka tarafından yapılan incelemelerde kredi komitesi tarafından ... Turizm A.Ş., ..., ..., ... adına ... ili, ... ilçesi ile ... ilçesinde bulunan 3 adet taşınmaz üzerinde davalı banka lehine ipotek tesis edileceği, ... ve ... adına kayıtlı taşınmazlar üzerinde bulunan tüm ipoteklerin ise fekkedileceğine dair karar alındığı, bu koşulların yerine getirilmesi kaydıyla adı geçen şirkete kredi kullandırılmasının uygun görüldüğü, davalı banka şubesi tarafından kredi komitesinin kararına uygun olarak ... Turizm A.Ş., ..., ..., ... adına taşınmazlar üzerinde ipotek tesis edildiği halde aynı kararda belirtilen davacı ... ve dava dışı ... adına kayıtlı taşınmazlardaki ipoteğin fekkedilmediği, davacının 15.04.2015 tarihli ihtarnamesiyle iş bu dava ve takibe konu kredi sözleşmesi öncesi davalı bankaya ipotek ve kefaletlerinin yeni kullandırılacak krediler nedeniyle geçerli olmadığını bildirdiği ve davalı bankanın da 15.05.2018 tarihli ihtarnamesiyle 22.09.2015 tarihli sözleşmede ... Alabalık Ltd. Şti.'nin müteselsil kefalet ve müşterek borçluluğuna istinaden davacı ...'ten talepte bulunduğunu bildirdiği dikkate alındığında davacının 05.03.2012 tarihli ipotek yönünden de sorumluluğunun bulunmadığının kabulü gerektiği, davacının dava konusu ettiği ipoteklerin icra takibinin dayanağı olan genel kredi sözleşmelerinin teminatını teşkil etmediği, dava öncesi satılan ancak yargılama aşamasında satışı kesinleşen ve bedeli davalı alıcı bankaya ödenen taşınmaz yönünden ise davacının isteminin istirdada dönüştüğü, davacının davalıya yapılan ödemeyi ödeme tarihi itibariyle yasal kesintiler dahil olmak üzere davalıdan talep edebileceği, davacının davalıdan kötüniyet tazminat talebinde bulunduğu, basiretli tacir olarak davranması gereken davalı bankanın dava dışı ... Alabalık Ltd. Şti.'nin kredinin kullandırıldığı 22.09.2015 tarihi itibariyle tüzel kişiliğinin sona erdiğinden haberdar olması gerektiği, davalı bankanın kredi işlemlerinde gerekli dikkat ve özeni göstermediği, davalı bankanın dava konusu takipte haksız ve kötüniyetli olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne, .... İcra Müdürlüğünün 2018/8483 E. sayılı dosyası nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine, davacının istirdat talebinin kabulü ile 15.710.839,72 TL'nin 28.07.2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, davacının ipoteğin fekki talebinin kabulü ile davalı banka lehine tesis edilen ipoteklerin ayrı ayrı fekkine, davacının kötüniyet tazminatı talebinin kabulüne karar verilmiş, hüküm, taraf vekillerince istinaf edilmiştir.



IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile icra takibine konu davacıya ait taşınmazlar üzerindeki ipoteklerin iş bu davaya konu kredi sözleşmeleri için verilmediği, davadan önce satılarak bedeli davalı bankaya ödenen taşınmaz yönünden ise davacının isteminin istirdada dönüştüğü, dava konusu taşınmazların iş bu takibe konu kredi sözleşmeleri için ipotek gösterilmediği halde davalı bankaca söz konusu taşınmazlar için de ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatıldığı, davalı bankanın takibe girişmekte haksız ve kötüniyetli olduğu, Mahkemece kötüniyet tazminatına hükmedilmesinde isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, hüküm, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.



V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, icra takibi nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ile ipoteğin fekki istemlerine ilişkindir.



B. Değerlendirme ve Gerekçe

1. Dava, davacının .... İcra Müdürlüğünün 2018/8483 E. sayılı dosyasında ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla başlatılan icra takibi nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespiti ile davacıya ait taşınmazlar üzerindeki ipoteklerin kaldırılması talebine ilişkindir.



Dava dışı ... Alabalık ve Karma Yem Üretim İşleme ve Pazarlama Ltd. Şti.'nin (... Alabalık Şti.) davalı bankadan kullandığı kredilerin teminatı olmak üzere davacının bir kısım taşınmazları üzerinde banka lehine ipotek tesis edilmiş, davacı, ... Alabalık Şti.'deki tüm hisselerini 13.04.2015 tarihinde devretmiş, ... Alabalık Şti.'deki hisselerin davacı tarafından devrinden sonra 04.09.2015 tarihinde hisseyi-şirketi devralanlar tarafından şirket dava dışı ... Su A.Ş.'ye devrolunarak bu şirketle birleştirilmiş ve ... Alabalık Şti.'nin tüzel kişiliği bu birleşme ile sona erdirilmiştir.



Davalı banka ile dava dışı ... Su A.Ş. arasında 22.09.2015 tarihinde iki adet genel kredi sözleşmesi imzalanmış, ... Alabalık Şti.'nin bu tarihte tüzel kişiliği sona ermiş olmasına rağmen anılan sözleşmede müteselsil kefil sıfatıyla yer almış olup, asıl borçlu ... Su A.Ş.'nin genel kredi sözleşmesinden kaynaklanan borcunu ödememesi üzerine sözleşmeye kefil olan ... Alabalık Şti. lehine az yukarıda bahsedilen davacıya ait ipotekli taşınmazların paraya çevrilmesi için davalı banka tarafından .... İcra Müdürlüğünün 2018/8483 E. sayılı dosyasında icra takibi başlatılmıştır.



Dava konusu ipoteklerin ... Alabalık Şti.'nin, ... Su A.Ş. ile birleşmesinden önce ... Alabalık Şti.'ye kullandırılan kredilere yönelik olarak tesis edildiği dosya kapsamından anlaşılmaktadır. Bu durumda ... Alabalık Şti.'nin geçerli bir kefaleti olmaksızın davacının ... Su A.Ş.'ye kullandırılan krediden dolayı sorumluluğu bulunmayıp Mahkemece icra takibi nedeniyle davacının bankaya borçlu olmadığına karar verilmesi isabetli olmuştur.



Ancak, davalı banka vekilinin bilirkişi raporuna itiraz dilekçesinde; dava konusu ipoteklerin ... Alabalık A.Ş.'nin doğmuş ve doğacak borçlarının teminatı olarak tesis edildiği, ... Alabalık A.Ş.'nin diğer şirketle (... Su A.Ş.) birleşme tarihine kadarki bankaya olan borçlarının hesaplanmadığı itirazında bulunmuştur.



10.04.2023 tarihli bilirkişi ek raporunda; kredilerin kat edildiği tarih dikkate alındığında şirketlerin birleşmesinin tescil edildiği 10.09.2015 tarihinde her iki şirketin bankaya risklerinin bulunduğu, ... Alabalık Şti. ile ... Su A.Ş.'nin 10.09.2015 tarihindeki borç bakiyelerinin banka kayıtlarının dosyaya kazandırılması suretiyle değerlendirme yapılabileceği beyan edilmiştir.



Bu durumda ipoteğin kaldırılabilmesi için ... Alabalık Şti.'nin diğer şirket ile birleşme tarihinden önce kullandırılan kredilerden dolayı bankaya bir borcunun bulunup bulunmadığının bilirkişiye banka kayıtları üzerinde yerinde inceleme yetkisi verilmek suretiyle tespit edilmesi ve sonucuna göre davacıya ait taşınmazlar üzerindeki ipoteklerin kaldırılıp kaldırılmayacağı hususunda karar verilmesi gerekirken Mahkemece eksik incelemeye dayalı olarak yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış, kararın bu yönden davalı yararına bozulması gerekmiştir.



2.Bozma sebebine göre davacı vekilinin tüm temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına karar verilmiştir.



VI. SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULARAK KALDIRILMASINA, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 373/1 hükmü uyarınca dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, peşin alınan temyiz karar harcının istekleri halinde ilgililere iadesine, 28.01.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.