TTK 18: Tacirin Basiretli Davranma Yükümlülüğü, Ticari Defterlerle İspat ve Mükerrer Tahsilat İddiası

11. Hukuk Dairesi         2025/781 E.  ,  2025/5472 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1621 Esas, 2024/1500 Karar
HÜKÜM : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 7.Asliye Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2016/995 E., 2021/772 K.


Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davalılardan ... İletişim Tic. Ltd. Şti.'nin bayisi olarak Yozgat ili ... ilçesinde ... A.Ş.'nin faturalarını tahsil ettiğini ve ... İletişim sistemi üzerinden ...'e ödeme yapıldığını, ancak 2016 yılı Aralık ayında müşterilerine gelen faturalarda 2016 Nisan ayı ve sonrasındaki dönemlere ait bazı faturalara ilişkin müşterilere borç bildirimi yapıldığını, ticari itibarını kaybetmemek adına müşterilerine bildirilen fatura bedellerini ikinci kez yanında SGK'lı çalışan ..., ..., ... ve çevresinden tanıdığı Adem Metin'in İşbank hesabına para yatırarak ödediğini, yapılan ikinci ödemenin haksız olduğunu ileri sürerek ödediği bedeller için şimdilik 100,00 TL, müşterilerini kaybetmesi nedeniyle ticari hayatında yaşadığı kazanç kaybı için şimdilik 100,00 TL ve yaşamış olduğu elem ve acı nedeniyle 10.000,00 TL manevi zararının davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı ... Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; kartlı ödeme sistemlerinin en az iki taraflı sistem olduğunu, kartı çıkartan kurulu, diğer tarafta ise kartın üye iş yerlerinde kabulüne aracılık eden kuruluş olarak yer aldığını, kartı ödeme sistemlerinde iki tarafın hak ve borçlarını uluslararası düzeyde Visa Inc. ve Master Card Inc. firmalarının belirlendiğini, yurtiçi işlemlerde ana firmanın kurallarıyla çelişmeyecek şekilde Bankalararası Kart Merkezi A.Ş. kural koyucu konumunda olduğunu, alt bayilerinden toplamış olduğu faturaların bedelini nakit olarak tahsil edip yine nakit olarak ... adlı firmaya yine nakit olarak ödediğini, ilgili bedellerin tamamı banka havalesi yapıldığından tüm işlemlerin belgelendirildiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Davalı ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; davalı adına tahsilat yapmak için çeşitli kişilerle bayilik sözleşmesi imzalandığını, sözleşme hükümleri gereğince usulsüz tahsilattan kaynaklı maddi zarara uğradığına ve ticari itibarının sarsıldığına ilişkin iddialarının davalı açısından herhangi bir hukuki geçerliliğinin bulunmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı, mükerrer ödemelerin banka aracılığıyla ve davacının yanında çalışan kişiler ve yine tanıdıklarına ait banka hesapları üzerinden yapıldığını ileri sürmüş ise de; tacir olan davacının, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 18/2. maddesi gereği ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli tacir gibi davranma yükümlülüğü altında olduğu, mükerrer ödemeleri ve dayanaklarını, ticari defterlerine kaydetmesi gerektiği, davalının lehine delil niteliğinde olan defterlerinde davacıya borcunun bulunmadığı, davacının ise aleyhine delil niteliğinde olan ticari defterlerinde davalıdan alacağının bulunmadığı gerekçesiyle davalılardan ... İletişim…Ltd. Şti. aleyhine açılan maddi ve manevi tazminat davasının ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine, davalı ... A.Ş. aleyhine açılan dava da ise, taraflar arasında yapılmış sözleşme bulunmadığından davanın husumetten reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekilince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının alacağının varlığını usulüne uygun delillerle kanıtlayamadığı, mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılığın olmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Dava ve Hukuki Nitelendirme
Dava, taraflar arasındaki sözleşme uyarınca davacı tarafından abonelerden tahsil edilen fatura bedelinin davalılara ödendiği ancak davalılar tarafından mükerer tahsilat yapıldığı iddiasına dayalı maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe
Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA, aynı Kanun'un 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, temyiz harcı peşin alındığından başkaca harç alınmasına mahal olmadığına, 17.09.2025 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.