TTK 34 ve 367: Yönetim İç Yönergesinin Tescilinin Terkininde Aktif Husumet ve İtiraz Prosedürü

11. Hukuk Dairesi         2025/1970 E.  ,  2025/7082 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2125 Esas, 2025/114 Karar.
HÜKÜM : Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2021/829 E., 2022/346 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili ve katılma yolu ile ilgili şirket vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR
I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde; ... Makina A.Ş.'nin 30.11.2021 tarihli Yönetim Kurulu Toplantısı'nda alınan 2021/2, 2021/3 ve 30.11.2021 tarih ve 2021/01 sayılı Yönetim İç Yönergesinin kabulüne dair Yönetim Kurulu Kararlarının, 01.06.2017 tarihli Şirket Yönetim İç Yönergesinin 3/I maddesine açıkça aykırı olduğunu, bu nedenle tescil ve ilan edilmesinin mümkün bulunmadığını, müvekkilleri tarafından davalı ... Sicil Müdürlüğüne ve ... Makina A.Ş.'ne, söz konusu Yönetim Kurulu kararlarının emredici hükümlere aykırılık taşıması nedeniyle yok hükmünde olduğu ve üç iş günü içerisinde iptal edilmemesi ve uygulanmaya konulması halinde meydana gelecek zararlardan karara olumlu oy veren üyelerin ve kararı tescil eden memurların sorumlu olacaklarına dair noter onaylı ihtar çektiklerini, tescil işleminden önce İstanbul Sicil Müdürlüğüne müvekkilleri tarafından tescil ve ilandan imtina edilmesi konusunda 01.12.2021 tarih ve 06.12.2021 tarihli dilekçeler de verildiğini ve fakat davalı Kurumun ilgili kararları tescil ettiğini ileri sürerek davalı ... Sicil Müdürlüğü'nün tescil işlemlerinin iptal edilerek, sicilden terkinine karar verilmesini dava etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde, müvekkili tarafından verilmiş bir red kararı bulunmadığından 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 114/2 maddesi gereğince 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) 34. maddesine göre, HMK'nın 115/2 hükmü gereğince davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, diğer yandan, tescil edilmiş yönetim kurulu kararlarının terkini, yani iptali için husumetin ilgili şirkete yöneltilmesi gerektiğini, bu bakımdan da iptal davası mahiyetindeki huzurdaki davada müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, işbu nedenle de davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, davacı vekilince iddia edilen hususların, hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, yönetim kurulu toplantılarına ve kararlarına ilişkin nisapların TTK'nın 390. maddesi gereğince ve yalnızca esas sözleşmede düzenlenebileceğini, iç yönergede düzenlenebilecek hususların, kanun ve esas sözleşmeye aykırı olamayacağı gibi münhasıran esas sözleşmede düzenlenmesi öngörülen hususların iç yönergeyle düzenlenmesinin de mümkün olmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacıların hissedarı olduğu ... Makina A.Ş.'nin, TTK'nın 3 67... maddelerine atıf yaparak, 01.06.2017 tarihinde tescil edilen ... numaralı iç yönergeyi oy birliği ile kabul ederek sınırlı temsil ve ilzama ilişkin hususları düzenlediği, buna göre şirketin temsil ve ilzamı için en az üyelerin %80'inin oy birliği ile yönetim kurulu kararı alması gerektiğinin kararlaştırıldığı, esas sözleşmeye ek olarak TTK'nın 367. maddesi kapsamında şirketin iç yönerge düzenleme hakkının bulunduğu, ... numaralı iç yönergenin tescil ve ilan edildiği ve dava konusu tescil işlemlerine kadar uygulana geldiği, TTK'nın 367. maddesine göre iç yönergenin esas sözleşmeye aykırı olamayacağı, iç yönergenin esas sözleşmenin tali düzenleyicisi yani eki niteliğinde bulunduğu, davaya konu 30.11.2021 tarihli ... numaralı ve ayrıca ... numaralı yönetim kurulu kararı ve 30.11.2021 tarihli ... numaralı şirket yönetim iç yönergesinin 3/5 çoğunlukla karar altına alındığı ve davacı ortakların muhalefet şerhlerini tutanağa geçirdikleri, esas sözleşmenin eki niteliğinde olup 2017 yılından beri tüm pay sahipleri tarafından itirazsız uygulanan iç yönergeye göre yeni alınan yönetim kurulu kararlarının ve yeni iç yönergenin 4/5 oranında nisap koşuluyla kabul edilip karar altına alınması gerekirken bu şartın yerine getirilmediği, TTK'nın 32. maddesi uyarınca sicil müdürünün talep edilen tescil işlemlerinin kanuna ve esas sözleşmeye aykırı olup olmadığını re'sen araştırma yükümlülüğü altında olduğu, davacıların yaptıkları itiraz başvurularına rağmen iç yönergenin görmezden gelinerek tescil işleminin gerçekleştirilmesinin hukuka aykırı olduğu gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm, davalı vekili ve ilgili şirket ... Makine A.Ş. vekili tarafından istinaf edilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile TTK'nın 34. maddesi ile Ticaret Sicil Yönetmeliği'nin 22. maddesi uyarınca davayı "ilgililer"in açabileceği, davacılardan ... ve ...'ın ... Makina AŞ'nin hissedarı oldukları, şirket yönetim kurulu üyesi olmadıkları, bu nedenle "ilgili" kavramı kapsamında olmadıkları, bu davacılar yönünden aktif husumet ehliyeti bulunmadığı, diğer davacıların ise aynı şirketin yönetim kurulu üyesi oldukları ve aktif dava ehliyetlerinin bulunduğu ve fakat Ticaret Sicil Müdürlüğünün tescil işlemine karşı, öncelikle TTK'nın 34. maddesi uyarınca itiraz ve silme talebinde bulunmuş olmaları gerekirken usule uymadan dava açtıkları gerekçesi ile ilgili ... Makina A.Ş. vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden hüküm kurulmasına, davacılardan ... ve ...'ın açmış oldukları davanın aktif husumet ehliyeti yokluğu nedeni ile reddine, davacılar ... ve ...'ın açmış olduğu davanın hukuki yarara ilişkin dava şartı yokluğu nedeni ile usulden reddine karar verilmiş, hüküm, davacılar vekili ve katılma yoluyla ilgili şirket vekili tarafından temyiz edilmiştir.


V. TEMYİZ
A. Dava ve Hukuki Nitelendirme
Dava, TTK'nın 34. maddesi gereğince ticaret sicil müdürlüğünün kararına karşı itiraza ilişkindir.


B. Değerlendirme ve Gerekçe
İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine HMK'nın 355. vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi aynı Kanun'un 369/1 hükmü ve 371. maddesinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI.SONUÇ: Yukarda açıklanan nedenlerle, davacılar vekili ve katılma yolu ile ilgili şirket vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA, aynı Kanun'un 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, temyiz harcı davacılar ve katılma yoluyla ilgili kişiden peşin alındığından başkaca harç alınmasına mahal olmadığına, 26.11.2025 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.