TTK 493, 494: Anonim Şirket Paylarının Miras Yoluyla İntikali, Şirketin Onay Yetkisi ve Pay Sahipliğinin Tespiti
Anonim şirket paylarının miras yoluyla intikalinde mülkiyet ve malvarlığı hakları mirasçıya derhal geçmekle birlikte, oy ve genel kurula katılma gibi idari hakların kullanımı TTK 494/2 uyarınca şirketin onayına tabidir.
Davacı, murisinden miras yoluyla intikal eden anonim şirket hisselerinin tespiti ile şirket pay defterine kaydedilmesini talep etmiştir. İlk Derece Mahkemesi, pay defteri ve defter kayıtları doğrultusunda davanın kabulüne karar vermiş ancak davalı şirketin dava açılmasına sebebiyet vermediği gerekçesiyle yargılama giderlerini davacı üzerinde bırakmıştır. Bölge Adliye Mahkemesi, TTK'nın anonim şirketlerde pay intikaline ilişkin kurallarını (TTK 493/4, 494/2) değerlendirerek davacının usulüne uygun başvurusunun şirket tarafından haksız şekilde reddedildiğini ispatlayamadığı gerekçesiyle istinaf başvurularını reddetmiş, Yargıtay da bu hükmü onamıştır.
11. Hukuk Dairesi 2024/5270 E. , 2025/3591 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/1467 Esas, 2024/1572 Karar HÜKÜM : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : Yerköy 1. Asliye Hukuk Mahkemesi (Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatıyla) SAYISI : 2022/209 E., 2024/274 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: KARAR I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı şirketten faiz talebi olan muris ...'ın 27.08.2019 tarihinde vefatı sonrasında tek mirasçı olarak müvekkili ...'ın kaldığını ve murisin davalı şirketteki paylarının miras yolu ile müvekkiline intikal ettiğini, muristen intikal eden çeşitli türden payların bir kısmının dava dilekçesi ekinde sunulduğunu, davalı şirket yetkilileri ile yapılan sözlü görüşmede müvekkiline miras yolu ile intikal eden payların miktar ve sayısının olması gerekenden az olduğunun söylendiğini, bu nedenle davalı şirkete ihtarname gönderildiğini, verilen cevabi ihtarda pay defterinin ilgili sayfasının görüntüsünün gönderildiğini, hisse senedi tutarının 1200 olduğunun belirtildiğini, oysa ki davalı şirketin bildirdiği pay miktarı ve sayısının eksik ve hatalı olduğunu ileri sürerek müvekkilinin miras yolu ile iktisap ettiği pay sahipliğinin tespitine, tüm payların tam olarak belirlenmesine ve şirket pay defterine kaydedilmesine karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının dava açmakta hukuki yararının olmadığını, davacı tarafın bahsettiği hisse senetlerinin tam olarak müvekkilin şirket kayıtlarında yer almadığını, davacının hisse senetlerini mahkemeye ibraz etmesi gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı şirketin yevmiye ve kebir defterindeki kayıtlardan sermaye tutarının 100.000,00 TL olarak, pay defteri kayıtlarından da ...'ın hissesinin 15 adet belgeye dayalı 120 adet hisseye tekabül eden 1,200 TL olduğunun tespit ettiğini, söz konusu rapor ile davalı tarafın kayıtlarının örtüştüğü görüldüğünden davalının dava açılmasına sebebiyet vermediği, davalının yargılama giderlerinden sorumlu tutulmaması gerektiği kanısına varıldığı gerekçesiyle davanın kabulüne, Yozgat İşçi Birliği İnşaat Malzemeleri Ticaret ve Sanayii A.Ş.'ye ait ortağı, ortaklar pay defterinde kayıtlı 15 adet belgeye dayalı 120 adet hissenin ...'dan, ...'a miras yolu ile kaldığının tespitine ve Yozgat İşçi Birliği İnşaat Malzemeleri Ticaret ve Sanayii A.Ş.'nin pay defterine pay sahipliğinin ... adına kaydedilmesine karar verilmiş, hüküm, taraf vekilleri tarafından istinaf edilmiştir. IV. İSTİNAF Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı şirket ortağı olan davacının murisi ...'ın ölümü sonucunda şirket ortaklığının miras yoluyla davacıya intikal ettiği, davacının açıklamalarından talebin 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı TTK) anonim şirketlere ilişkin pay devirlerine/intikaline dair düzenlemeleri ile TTK'nın 494/2 hükmü kapsamında kaldığı, 6102 sayılı TTK'nın 494/2 hükmünde payların miras, mirasın paylaşımı, eşler arasındaki mal rejimi hükümleri veya cebrî icra gereği iktisap edilmeleri hâlinde, bunların mülkiyeti ve bunlardan kaynaklanan malvarlığına ilişkin hakların derhâl, genel kurula katılma haklarıyla oy haklarının ise ancak şirketin onayı ile birlikte devralana geçeceği düzenlenmiş ise de aynı Kanun'un 493/4 hükmünde payların miras vs. gibi kanun gereği iktisabı halinde şirkete payları gerçek değeri ile ile satın almayı önererek devre onay vermeyi reddetme hakkı tanındığı, davacının, davalı şirkete davalı tarafından istenen, belirtilen gerekli belgeler ile başvurduğu, başvurup talebinin red edildiği ispatlanamadığından yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacının üzerinde bırakılmasında usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiş, hüküm, taraf vekilleri tarafından temyiz edilmiştir. V. TEMYİZ A. Dava ve Hukuki Nitelendirme Dava, anonim şirket ortaklığının tespiti istemine ilişkindir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir. VI. SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, taraf vekillerinin temyiz itirazlarının reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA, aynı Kanun'un 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden taraflara ayrı ayrı yükletilmesine, 22.05.2025 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.
- bamKayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi2024/1467 E.2024/1572 K.Taraf veveckillerinin istinaf başvurularının esastan reddi
- ilk dereceYerköy 1. Asliye Hukuk Mahkemesi (Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatıyla)2022/209 E.2024/274 K.Davanın kabulü ile muristen intikal eden pay sahipliğinin tespitine ve şirket pay defterine kaydedilmesine
- m. 493/ (4)· BAM: Payların miras veya kanun gereği iktisabı hallerinde anonim şirkete, payları gerçek değeriyle satın almayı önererek onay vermeyi reddetme hakkı tanındığı yönünden değerlendirilmiştir.
- m. 494/ (2)· BAM: Miras yoluyla iktisap edilen payların mülkiyet ve malvarlığı haklarının derhal mirasçıya geçeceği, ancak genel kurula katılma ve oy haklarının şirketin onayına tabi olduğuna ilişkin hükmün uygulanması.
- anonim şirket
- pay sahipliğinin tespiti
- miras yoluyla intikal
- pay defteri
- yargılama giderleri
- ticari işletme