Yargıtay 11. Hukuk Dairesi

TTK 56-57: Hükümsüz Kılınan Tasarımda Haksız Rekabet Koruması ve İltibas

Esas2025/3369E.Karar2025/7101K.27 Kasım 2025

OnamaOy birliği

Karar Özü

Tasarıma tecavüz iddiası, ilgili tasarımların yenilik vasfını yitirmesi sebebiyle hükümsüz kılınması nedeniyle reddedilse de, rakip firmanın ürün ambalajı, renkleri ve konseptini ortalama tüketici nezdinde iltibas yaratacak şekilde taklit ederek diğer firmanın tanınmışlığından haksız yarar sağlaması, TTK kapsamında haksız rekabet teşkil eder.

Özet

Davacı kolonya firması, tasarımlarının ve konseptinin davalılarca kopyalanarak tasarıma tecavüz ve haksız rekabet edildiğini iddia etmiş, davalılar ise karşı dava ile davacının tasarımlarının yenilik kriterini taşımadığı gerekçesiyle hükümsüzlüğünü savunmuştur. BAM, davacının söz konusu tasarımlarının hükümsüz kılınması nedeniyle tasarıma tecavüz talebini reddetmiş ancak davalıların ambalaj, şişe ve etiket tasarımlarında bilinçli bir benzerlik yaratarak davacının tanınmışlığından faydalanma eylemini TTK kapsamında haksız rekabet saymıştır. Yargıtay, bozmaya uyularak verilen bu kararı onamıştır.

Karar Metni8.220 karakter

11. Hukuk Dairesi         2025/3369 E.  ,  2025/7101 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/1884 Esas, 2025/505 Karar
HÜKÜM : Davanın kabulü

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. ASIL DAVA - KARŞI DAVAYA CEVAP
Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde; davacının “...” markası ve tasarımlarının 125 yıllık emek ve çaba ile yurt içi ve yurt dışında yüksek tanınmışlık düzeyine ulaştığını, “...” marka ve tasarımlarının tüketiciler nezdinde müvekkili ile özdeşleştiğini, davalıların “...” ibareli tescilsiz markaları ile kolonya üretip sattıklarını, bu kolonyaların şişe ve ambalaj tasarımlarının müvekkilinin tescilli tasarımlarına tecavüz ve haksız rekabet teşkil edecek nitelikte ayırt edilemeyecek kadar benzerlik gösterdiğini, davalıların müvekkilinin ambalaj tasarımını baz alarak genel izlenim itibariyle anlaşılamayacak mikro oranda renk tonu farklılığıyla kullanmasının kabul edilemeyeceğini, kötüniyetli davalıların müvekkilinin tanınmışlığından yararlanmayı amaçladıklarını, kolonya şişelerinde seçenek özgürlüğünün çok olduğunu, müvekkilinin internet sitesi ile davalıların internet sitesi incelendiğinde ürünlerin tasarımı, ürün gamı, slogan ve isimleri, etiketleri, web sitesi tasarımı, ürün içeriği (formül), ambalaj ve şişe tasarımları da dahil olmak üzere bir bütün olarak konsept ve içeriğin de ayniyet derecesinde benzerlik taşıdığını ve haksız rekabet oluşturduğunu, davalıların markalarını seçerken dahi müvekkilinin tarihi bir gerçekliğe dayanan konseptini kötüniyetle, haksız kazanç amaçlı taklit ettiğini, davalıların markasının hiçbir şekilde ... yılına uzanmadığını, davalı şirketin kurucularından birinin müvekkilinin eski satış müdürü olduğunu ileri sürerek tasarım haklarına karşı davalıların tecavüz eylemlerinin tespitini, davalıların, müvekkilinin tasarımlarına karşı tecavüz eylemlerinin önlenmesini, haksız rekabetin tespiti ile önlenmesini, kararın ilanını talep etmiş, karşı davaya cevap dilekçesinde; söz konusu tasarımların yıllardan beri müvekkilince kesintisiz kullanıldığını, tasarımların kamuya sunulduğu tarih itibariyle yenilik kriterini yerine getirdiğini, karşı davanın hakkın kötüye kullanımı niteliği taşıdığını, uzun süre sessiz kalan karşı davacıların hükümsüzlük isteme haklarını kaybettiklerini, verilen tasarım örnekleri ile müvekkili tasarımları arasında kayda değer benzerlik bulunmadığını savunarak karşı davanın reddini istemiştir.

II.ASIL DAVAYA CEVAP - KARŞI DAVA
Asıl davada davalı vekili cevap dilekçesinde; tarafların kolonya şişeleri ile ambalajların farklılık arzettiğini, farklı markalar kullanıldığını, anılan şişelerin sektörde pek çok firma tarafından kullanıma sunulduğunu, konseptin taklit edildiği iddiasının gerçeği yansıtmadığını, renk kullanımlarının davacının tekeline bırakılamayacağını savunarak asıl davanın reddini istemiş, karşı davada karşı dava dilekçesinde; asıl dava davacısının asıl davaya dayanak 2012/046 44... /06835 sayılı tasarım tescillerinin yenilik ve ayırt edicilik kriterini sağlamadığını, bu tasarımları başvuru tarihinden bir yıldan önceki bir tarihte kamuya sunduğunu, 2012/06835 sayılı şişe tasarımının 2012/...-1 sayılı şişe tasarımı ile aynılık taşıdığını, yine anılan tasarımların yurt dışı tasarımları karşısında ayırt edicilik vasfını sağlamadığını ileri sürerek karşı davalının tasarım tescillerinin hükümsüzlüğünü talep etmiştir.


III. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
Bölge Adliye Mahkemesince bozma ilamına uyularak yapılan yargılama neticesinde karşı davada tüm talepleri kabul edilen karşı davacıların karşı davaya yönelik bir istinaf istemi olmadığından karşı davalının da karşı davaya yönelik katılma yoluyla istinaf hakkı bulunmadığı, bu durumda karşı davada verilen hükmün kesinleştiği, ayrıca davacı-karşı davalıya ait "... ..." ürünü ile davalı-karşı davacılara ait "..." ürünlerinin ambalaj tasarımlarının benzer olmadıklarının tespit edildiği, bilirkişi raporlarında ve dosyada mevcut taraflara ait ürün ambalaj görsellerinin incelenmesi ile bilirkişilerin görüşlerinin denetlenebilir ve gerçeğe uygun oldukları, davacı-karşı davalıya ait 2012 ... tescil numaralı tasarımın 1 ve 3 numaralı tasarımı ile 2012 ... numaralı tasarım hükümsüz olduğundan ve hükümsüzlük ilk tescil tarihinden itibaren hüküm ifade edeceğinden davacı-karşı davalı lehine bir koruma sağalamayacağı, yine davacı-karşı davalı adına tescilli 2012 ... numaralı tasarımın koruma kapsamında kalan bir tasarımın ise davalı-karşı davacılar tarafından kullanılmadığı, davacı-karşı davalının “...” markalı ürün ambalaj tasarımları ile davalı/karşı davacıların "..." markalı ürün ambalaj tasarımlarının bilgilenmiş kullanıcı üzerindeki genel izleniminde belirgin farklılıklar bulunduğu, bu sebep ile farklı olarak algılandıkları sonucuna varılmış ise de, işbu incelemenin tasarım hukuku ve 6769 Sınai Mülkiyet Kanunu gereği yapıldığını, bilgilenmiş kullanıcının haksız rekabette aranan ortalama kullanıcıya göre sektör ve ürün tasarımları ile daha bilgili, teknolojinin son güncel halini bilen bir farazi kişi olduğu, davalı-karşı davacıların, davacı-karşı davalının piyasada tanınan bir ürün olan, dağıtım ağı geniş, ortalama tüketici tarafından tanınan, uzun yıllardır piyasada kalitesi ve kokusu ile tanınan "..." ürününün şişe, etiket ve ambalaj tasarımlarına ortalama kullanıcı gözünden benzer nitelikte "mavi renk, aynı isim, alt taraftaki görsel su şekli" gibi unsurlarla benzerlik ve karıştırma ihtimali yaratarak, "..." markasının bu tasarım ve ürün yönünden davacı ürün ambalajlarının sağladığı güven, kalite ve tüketici eğilimlerini oluşturma gücünden haksız şekilde yararlanma amacını taşıdıkları ve eylemin TTK'nın 56. ve 57. maddesinde öngörülen haksız rekabet niteliği taşıdığı, yine davacı-karşı davalının "... Ice" ibareli ambalaj tasarımına ve etiketli şişe tasarımı ile ortalama tüketicide karıştırılma yaratacak kadar benzer şekilde, davalının "..." ambalaj ve şişe etiket tasarımında benzer nitelikte mavi renklerin kullanılması, ürün adı, logo ve yazıların benzer yerleşimde ve siyah olarak yazılması, ürün adı ve logolarının grafik ögelerin renk ve yerleşimlerinin benzer olması, benzer nitelikte buz görseli kullanılması, herhangi bir teknik zorunluluktan kaynaklanmayan benzerlik yaratılması, davalı-karşı davacıların davacı-karşı davalının ününden faydalanmak maksadıyla bilinçli olarak tüketici nezdinde karıştırma ve benzerlik yaratılarak haksız rekabet oluşturduğu gerekçesiyle ve kazanılmış haklar da gözetilerek asıl davada; davalı-karşı davacının istinaf başvurusunun esastan reddine, davacı-karşı davalının istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden hüküm kurulmasına, asıl davada tescilli tasarımlara yönelik tecavüz taleplerinin reddine, asıl davada haksız rekabet yönünden taleplerin kısmen kabulüne, karşı davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm, davacı-karşı davalı vekili ve davalı- karşı davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

IV. TEMYİZ
A. Dava ve Hukuki Nitelendirme
Asıl dava, tasarıma tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti önlenmesi, karşı dava tasarım hükümsüzlüğüne ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dosyadaki yazılara, Bölge Adliye Mahkemesince 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 373/3 hükmü uyarınca uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, tarafların bütün temyiz itirazları yerinde değildir.

V. SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, taraf vekillerinin temyiz itirazları reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA, aynı Kanun'un 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, temyiz harçları peşin alındığından başkaca harç alınmasına mahal olmadığına, 27.11.2025 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.

Alt Mahkeme Zinciri

bam
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi
2024/1884 E.2025/505 K.
Asıl davada davalı-karşı davacının istinaf başvurusunun esastan reddi, davacı-karşı davalının istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması ve yeniden hüküm kurularak; asıl davada tescilli tasarımlara yönelik tecavüz taleplerinin reddi, asıl davada haksız rekabet yönünden taleplerin kısmen kabulü, karşı davanın kabulü

TTK Atıfları (2)

Diğer Mevzuat

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu6100 sayılı HMK m. 370/16100 sayılı HMK m. 3726100 sayılı HMK m. 373/3

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak verilen kararın HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca onanmasına

Etiketler

haksız rekabet
tasarım hakkına tecavüz
tasarımın hükümsüzlüğü
iltibas
yenilik kriteri
ayırt edicilik
marka
ambalaj tasarımı

Bağlı TTK Maddeleri

11. Hukuk Dairesi 2025/3369 E. , 2025/7101 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/1884 Esas, 2025/505 Karar HÜKÜM : Davanın kabulü Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: KARAR I. ASIL DAVA - KARŞI DAVAYA CEVAP Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde; davacının “...” markası ve tasarımlarının 125 yıllık emek ve çaba ile yurt içi ve yurt dışında yüksek tanınmışlık düzeyine ulaştığını, “...” marka ve tasarımlarının tüketiciler nezdinde müvekkili ile özdeşleştiğini, davalıların “...” ibareli tescilsiz markaları ile kolonya üretip sattıklarını, bu kolonyaların şişe ve ambalaj tasarımlarının müvekkilinin tescilli tasarımlarına tecavüz ve haksız rekabet teşkil edecek nitelikte ayırt edilemeyecek kadar benzerlik gösterdiğini, davalıların müvekkilinin ambalaj tasarımını baz alarak genel izlenim itibariyle anlaşılamayacak mikro oranda renk tonu farklılığıyla kullanmasının kabul edilemeyeceğini, kötüniyetli davalıların müvekkilinin tanınmışlığından yararlanmayı amaçladıklarını, kolonya şişelerinde seçenek özgürlüğünün çok olduğunu, müvekkilinin internet sitesi ile davalıların internet sitesi incelendiğinde ürünlerin tasarımı, ürün gamı, slogan ve isimleri, etiketleri, web sitesi tasarımı, ürün içeriği (formül), ambalaj ve şişe tasarımları da dahil olmak üzere bir bütün olarak konsept ve içeriğin de ayniyet derecesinde benzerlik taşıdığını ve haksız rekabet oluşturduğunu, davalıların markalarını seçerken dahi müvekkilinin tarihi bir gerçekliğe dayanan konseptini kötüniyetle, haksız kazanç amaçlı taklit ettiğini, davalıların markasının hiçbir şekilde ... yılına uzanmadığını, davalı şirketin kurucularından birinin müvekkilinin eski satış müdürü olduğunu ileri sürerek tasarım haklarına karşı davalıların tecavüz eylemlerinin tespitini, davalıların, müvekkilinin tasarımlarına karşı tecavüz eylemlerinin önlenmesini, haksız rekabetin tespiti ile önlenmesini, kararın ilanını talep etmiş, karşı davaya cevap dilekçesinde; söz konusu tasarımların yıllardan beri müvekkilince kesintisiz kullanıldığını, tasarımların kamuya sunulduğu tarih itibariyle yenilik kriterini yerine getirdiğini, karşı davanın hakkın kötüye kullanımı niteliği taşıdığını, uzun süre sessiz kalan karşı davacıların hükümsüzlük isteme haklarını kaybettiklerini, verilen tasarım örnekleri ile müvekkili tasarımları arasında kayda değer benzerlik bulunmadığını savunarak karşı davanın reddini istemiştir. II.ASIL DAVAYA CEVAP - KARŞI DAVA Asıl davada davalı vekili cevap dilekçesinde; tarafların kolonya şişeleri ile ambalajların farklılık arzettiğini, farklı markalar kullanıldığını, anılan şişelerin sektörde pek çok firma tarafından kullanıma sunulduğunu, konseptin taklit edildiği iddiasının gerçeği yansıtmadığını, renk kullanımlarının davacının tekeline bırakılamayacağını savunarak asıl davanın reddini istemiş, karşı davada karşı dava dilekçesinde; asıl dava davacısının asıl davaya dayanak 2012/046 44... /06835 sayılı tasarım tescillerinin yenilik ve ayırt edicilik kriterini sağlamadığını, bu tasarımları başvuru tarihinden bir yıldan önceki bir tarihte kamuya sunduğunu, 2012/06835 sayılı şişe tasarımının 2012/...-1 sayılı şişe tasarımı ile aynılık taşıdığını, yine anılan tasarımların yurt dışı tasarımları karşısında ayırt edicilik vasfını sağlamadığını ileri sürerek karşı davalının tasarım tescillerinin hükümsüzlüğünü talep etmiştir. III. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI Bölge Adliye Mahkemesince bozma ilamına uyularak yapılan yargılama neticesinde karşı davada tüm talepleri kabul edilen karşı davacıların karşı davaya yönelik bir istinaf istemi olmadığından karşı davalının da karşı davaya yönelik katılma yoluyla istinaf hakkı bulunmadığı, bu durumda karşı davada verilen hükmün kesinleştiği, ayrıca davacı-karşı davalıya ait "... ..." ürünü ile davalı-karşı davacılara ait "..." ürünlerinin ambalaj tasarımlarının benzer olmadıklarının tespit edildiği, bilirkişi raporlarında ve dosyada mevcut taraflara ait ürün ambalaj görsellerinin incelenmesi ile bilirkişilerin görüşlerinin denetlenebilir ve gerçeğe uygun oldukları, davacı-karşı davalıya ait 2012 ... tescil numaralı tasarımın 1 ve 3 numaralı tasarımı ile 2012 ... numaralı tasarım hükümsüz olduğundan ve hükümsüzlük ilk tescil tarihinden itibaren hüküm ifade edeceğinden davacı-karşı davalı lehine bir koruma sağalamayacağı, yine davacı-karşı davalı adına tescilli 2012 ... numaralı tasarımın koruma kapsamında kalan bir tasarımın ise davalı-karşı davacılar tarafından kullanılmadığı, davacı-karşı davalının “...” markalı ürün ambalaj tasarımları ile davalı/karşı davacıların "..." markalı ürün ambalaj tasarımlarının bilgilenmiş kullanıcı üzerindeki genel izleniminde belirgin farklılıklar bulunduğu, bu sebep ile farklı olarak algılandıkları sonucuna varılmış ise de, işbu incelemenin tasarım hukuku ve 6769 Sınai Mülkiyet Kanunu gereği yapıldığını, bilgilenmiş kullanıcının haksız rekabette aranan ortalama kullanıcıya göre sektör ve ürün tasarımları ile daha bilgili, teknolojinin son güncel halini bilen bir farazi kişi olduğu, davalı-karşı davacıların, davacı-karşı davalının piyasada tanınan bir ürün olan, dağıtım ağı geniş, ortalama tüketici tarafından tanınan, uzun yıllardır piyasada kalitesi ve kokusu ile tanınan "..." ürününün şişe, etiket ve ambalaj tasarımlarına ortalama kullanıcı gözünden benzer nitelikte "mavi renk, aynı isim, alt taraftaki görsel su şekli" gibi unsurlarla benzerlik ve karıştırma ihtimali yaratarak, "..." markasının bu tasarım ve ürün yönünden davacı ürün ambalajlarının sağladığı güven, kalite ve tüketici eğilimlerini oluşturma gücünden haksız şekilde yararlanma amacını taşıdıkları ve eylemin TTK'nın 56. ve 57. maddesinde öngörülen haksız rekabet niteliği taşıdığı, yine davacı-karşı davalının "... Ice" ibareli ambalaj tasarımına ve etiketli şişe tasarımı ile ortalama tüketicide karıştırılma yaratacak kadar benzer şekilde, davalının "..." ambalaj ve şişe etiket tasarımında benzer nitelikte mavi renklerin kullanılması, ürün adı, logo ve yazıların benzer yerleşimde ve siyah olarak yazılması, ürün adı ve logolarının grafik ögelerin renk ve yerleşimlerinin benzer olması, benzer nitelikte buz görseli kullanılması, herhangi bir teknik zorunluluktan kaynaklanmayan benzerlik yaratılması, davalı-karşı davacıların davacı-karşı davalının ününden faydalanmak maksadıyla bilinçli olarak tüketici nezdinde karıştırma ve benzerlik yaratılarak haksız rekabet oluşturduğu gerekçesiyle ve kazanılmış haklar da gözetilerek asıl davada; davalı-karşı davacının istinaf başvurusunun esastan reddine, davacı-karşı davalının istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden hüküm kurulmasına, asıl davada tescilli tasarımlara yönelik tecavüz taleplerinin reddine, asıl davada haksız rekabet yönünden taleplerin kısmen kabulüne, karşı davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm, davacı-karşı davalı vekili ve davalı- karşı davacılar vekili tarafından temyiz edilmiştir. IV. TEMYİZ A. Dava ve Hukuki Nitelendirme Asıl dava, tasarıma tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti önlenmesi, karşı dava tasarım hükümsüzlüğüne ilişkindir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Dosyadaki yazılara, Bölge Adliye Mahkemesince 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 373/3 hükmü uyarınca uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, tarafların bütün temyiz itirazları yerinde değildir. V. SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, taraf vekillerinin temyiz itirazları reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA, aynı Kanun'un 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, temyiz harçları peşin alındığından başkaca harç alınmasına mahal olmadığına, 27.11.2025 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.