TTK 645, 702: Kambiyo Senetlerinde Soyutluk İlkesi, Aval Verenin Sorumluluğu ve Teminat İddiasının İspatı

11. Hukuk Dairesi         2025/4004 E.  ,  2026/1156 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ:...Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/1832 Esas, 2025/728 Karar
HÜKÜM/KARAR: Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ:...16. Asliye Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2017/1168 E., 2021/186 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
KARAR
I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde; davalı bankanın...7. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2017/1385 E. ve 2017/1398 D.İş numaralı dosyası ile 780.000,00 Amerikan Doları tutarındaki 01/03/2010 tanzim tarihli, 19.12.2017 vade tarihli munzam senede ilişkin ihtiyati haciz kararı aldığını, anılan karara istinaden...35. İcra Müdürlüğü’nde 2017/42136 E. numaralı dosya ile icra takibine başladığını, davacı müvekkilinin icra takibi konusu bono nedeniyle davalıya hiçbir borcu bulunmadığını ve senedin davalıya “teminat senedi” olarak verildiğini, bono lehtarı..... Kuyumculuk İnşaat Dayanıklı Tüketim Malları ve Otomotiv Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’nin (“... ...”) aldığı gayrimenkul için davalı bankadan kredi kullandığını, 17.12.2009 tarihinde,.....’ın almak istediği gayrimenkul için banka ile..... arasında 5 Milyon TL’lik Genel Kredi Sözleşmesi (GKS) imzalandığını ve davacı müvekkillerinin arasında yakın akraba ilişkisi de bulunduğundan (ağabey –kardeş) bu sözleşmeye bu banka nezdinde 8 sene önce tek seferliğine kefil olduklarını, 26.02.2010 tarihinde, yani GKS imzasına binaen.....’ın maliki olduğu...ili,...ilçesi, ... Mahallesi, 77 Pafta, 728 Ada, 41 Parsel, 150/1016 arsa paylı, 1. Kat, 8 nolu bağımsız bölüm, çat arası piyesli mesken niteliğindeki taşınmaz üzerinde davalı banka lehine 2.000.000,00 TL bedelli birinci dereceden ipotek tesis edildiğini, 01.03.2010 tarihinde, davalı bankanın, ipotek teminatına ek olarak söz konusu 780.000,00 USD'lik gayrimenkul kredisi için ayrıca davacı müvekkillerden 01.03.2010 tarihli 780.000,00 USD'lik munzam senede imza aldığını, davacı müvekkillerinin aslında sadece bu krediye kefil olduklarını, bu kredinin de bono lehdarı tarafından tamamen ödendiğini, bu munzam bonoda ödeme tarihi boş iken davalı bankanın senedi tahrif ederek ödeme tarihini kendisinin doldurduğunu, 19/12/2017 tarihli munzam senede dayalı olarak, davalının 21.12.2017 tarihinde ihtiyati haciz talebinde bulunduğunu, kredi borcu ödenmiş olduğu halde davalı bankanın haksız bir şekilde elindeki ön teminat niteliği taşıyan senedi bağımsız bir borç ilişkisiymişçesine takibe koyduğunu, ihtiyati haciz isteyen davalı bankanın davacı müvekkillerine ihtarname gönderdiği, bu ihtarnamede de ipoteğin meblağ ve tarih itibariyle senede karşılık geldiğini, bu noktada davacının kötü niyetli olduğunu, zira söz konusu kredinin hem ipotek, hem de kefaletle güvence altına alınmışken sırf 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) madde 257’de ihtiyati haciz şartlarından “rehinle güvence altına alınmamış olma” hükmünü dolanmak amacıyla bir de kambiyo senedi aldığını, davacılara gönderilen ihtarnamede davacı müvekkillerine İİK’nın 68. ve 150. maddeleri uyarınca imzalı ödeme tabloları ve ipotek akit tablolarının gönderilmediğini, 8 gün süre verilmediğini, davalı ...’tan 2009 yılında gayrimenkul kredisi dışında kredi kullanılmadığının anlaşılacağını beyanla işbu dosya kapsamında yapılacak yargılama neticesi verilecek Mahkeme kararının kesinleşmesine kadar, icra takibini durdurur mahiyette ihtiyati tedbir kararı verilmesini, dava konusu senedin iptalini, dava konusu bono karşısında davacı müvekkillerin borçlu olmadığının tespitini,...35. İcra Müdürlüğü'nün 2017/42136 E. sayılı dosyası ile devam eden takibin davacı müvekkilleri yönünden iptalini, dava değerinin %20’sinden az olmamak üzere davalı aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; hukuki dayanaktan yoksun, haksız ve kötüniyetli davanın dayandığı tüm vakıaların ile reddini talep ettiklerini, dava konusu senedin teminat senedi olduğu, takibe dayanak bono sebebiyle, borçlu olunmadığı iddiasına dayanıldığından; kambiyo senedinin “sebepten bağımsız olması” ilkesinden hareketle ve teminat senedi iddialarının aynı kuvvetle yazılı delille ispatlanamaması sebebiyle reddinin gerektiğini, davacıların haksız ve kötü niyetli olduklarını, kıymetli evrak olan bono ile sebepten bağımsız bir borç yaratıldığını, kambiyo senedinin ayrıca bir sebebe dayanması gerekmediğini, söz konusu durumun 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 645. maddesinde düzenlendiğini, davaya konu olayda, davacılar hakkında, sebepten bağımsız olan 780.000,00 USD bedelli bono sebebiyle,...35. İcra Müdürlüğü’nün 2017/42136 E. sayılı dosyasında yapılan takibin kesinleştiğini, takibin derdest, kambiyo senedinin muteber olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın icra takibine konu edilen davalı bankanın yetkili hamili olduğu, 01.03.2010 tanzim, 19.12.2017 vade tarihli, lehtarı..... Kuyumculuk İnş. Dayanıklı Tüketim Malları ve Otom. San. ve Tic. Ltd. Şti., keşidecisi... İletişim Dağıtım A.Ş. olan, davacıların müşterek borçlu - müteselsil kefil oldukları, 780.000,00 USD bedelli bono sebebiyle borçlu olmadığının tespiti talebine ilişkin olduğu, davacıların söz konu bonoda aval veren sıfatını haiz oldukları, TTK'nın aval verenler ile ilgili sorumluluğa ilişkin 702. maddesi uyarınca; aval veren kişinin, kimin için taahhüt altına girmişse aynen onun gibi sorumlu olup, aval veren kişinin teminat altına aldığı borcun, şekle ait noksandan başka bir sebepten dolayı batıl olsa da aval verenin taahhüdünün geçerli olacağının düzenlendiği, bu madde kapsamında yapılan değerlendirmede, dava konusu bononun şeklen geçerli olduğu, davacıların imza inkarında da bulunmadıkları ve bu nedenle başka bir sebeple bono nedeniyle borçlu olmadıklarını iddia edemeyecekleri, bono bedelinden sorumlu oldukları gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm, davacılar vekilince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı banka tarafından ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile başlatılan takibin 23.01.2018 tarihli olup, eldeki davaya konu kambiyo senetlerine mahsus yolla başlatılan takibin ise ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile başlatılan takipten önceki tarihli ve 26/12/2017 tarihinde başlatıldığı, kambiyo senetlerine mahsus yolla başlatılan takibin önceki tarihli olduğu dikkate alındığında, davacılar vekili tarafından sunulan içtihadı birleştirme kurulu kararının somut olaya uymadığı, davacıların dava konusu senedin teminat bonosu olarak verildiği iddiasına ilişkin bononun hangi kredinin ve hangi tutarda borcun teminatı olarak verildiğinin yazılı olarak kanıtlanmadığı, asıl kredi borçlusu şirketin gerek kendisinin asaleten davalı bankadan kullandığı krediler nedeniyle, gerekse başka şirketlerin kullandığı kredilere kefaleti nedeniyle bankaya karşı sorumlu olduğu, bu kapsamda asıl kredi borçlusu ..... Kuyumculuk... Tic. Ltd. Şti.'nin asaleten kullandığı krediler nedeniyle hesap kat tarihinde 1.015.829,23 TL nakit ve 40.172,00 TL gayrinakdi olmak üzere toplam 1.056.001,23 TL, dava dışı... İletişim... A.Ş.'nin kullandığı kredilere kefaleti nedeniyle toplam 2.166.123,04 TL, yine... İnşaat Güvenlik... A.Ş.'nin kullandığı kredilere kefaleti nedeniyle toplam 7.872.800,78 TL olmak üzere, takip tarihi itibariyle asaleten ve kefaleten toplam 11.127.909,14 TL borçtan sorumlu olacağı, buna göre davacıların, asıl kredi borçlusu..... Kuyumculuk.... Ltd. Şti. tarafından, davalı bankadan asaleten ve kefaleten kullanılan kredi borçlarının teminatı olarak verilen bonoda müteselsil kefil olarak sorumlu oldukları, bu nedenle İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmesinin usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle davacılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, hüküm, davacılar vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Dava ve Hukuki Nitelendirme
Dava, İİK'nın 72/3 maddesi uyarınca takibe konu bono nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe
Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacılar vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA, aynı Kanun'un 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlere yükletilmesine, 26.02.2026 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.