TTK 661, 749: Bono Takibinde Kesinleşme Sonrası Zamanaşımı Süresi ve Covid-19 Durma Dönemlerinin Hesabı

12. Hukuk Dairesi         2025/6254 E.  ,  2025/7996 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki alacaklı tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:
Alacaklı tarafından bonoya dayalı olarak başlatılan kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile icra takiplerine karşı borçlunun icra mahkemesine başvurusunda; takibin kesinleşmesinden sonraki döneme ilişkin zamanaşımı süresinin dolduğunu ileri sürerek icranın geri bırakılmasını talep ettiği, İlk Derece Mahkemesince 23.05.2018 tarihli zamanaşımını kesen son işlem tarihinden itibaren 3 yıllık zamanaşımı süresinin şikayet tarihi itibari ile dolduğu gerekçesi ile istemin kabulü ile takibin kesinleşmesinden sonraki zamanaşımı nedeniyle İİK'nın 71/2. ve 33/a maddesine göre davacı açısından icranın geri bırakılmasına karar verildiği, alacaklı tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verildiği anlaşılmıştır.
İİK'nın 71/2. maddesinde; "Borçlu, takibin kesinleşmesinden sonraki devrede borcun zamanaşımına uğradığını ileri sürecek olursa, aynı Kanun'un 33/a maddesi hükmü kıyasen uygulanır" düzenlemesi yer almakta, İİK'nın 33/a-1. maddesinde ise; "İlamın zamanaşımına uğradığı veya zamanaşımının kesildiği veya tatile uğradığı iddiaları icra mahkemesi tarafından resmi vesikalara müsteniden incelenerek icranın geri bırakılmasına veya devamına karar verilir" hükmüne yer verilmiş bulunmaktadır.
Görüldüğü üzere, borçlunun takibin kesinleşmesinden sonraki döneme ilişkin olarak İİK'nın 71/2. ve 33/a maddelerine dayalı zamanaşımı isteminin incelenmesi, bu istemin belli bir sürede ileri sürülmesi koşuluna bağlı değildir(HGK'nın 04.11.1998 tarih ve 1998/12-763 E., 1998/797 K. sayılı kararı).
Takip dayanağı belge kambiyo senedi niteliğinde bono olduğundan davaya konu olayda takip dayanağı senedin tanzim ve takip tarihi itibarı ile yürürlükte bulunan 6762 sayılı TTK’nın 661, 662. ve 663. maddelerinin uygulanması gerekir. TTK'nın 661. maddesi uyarınca bonolar için 3 yıllık zamanaşımı öngörülmüştür.
COVİD-19 hastalığının, Dünya Sağlık Örgütü tarafından 11.03.2020 tarihinde pandemi olarak ilan edilmesinin ardından, ülkemizde buna ilişkin ilk yargısal tedbir, duruşma ve keşiflere ilişkin olarak Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Sekreterliği tarafından 13.03.2020 tarihinde alınmış, bunu takiben 22.03.2020 tarihinde, İİK’nın 330. maddesine dayanılarak, İcra ve İflas Takiplerinin Durdurulması Hakkında 2279 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı yayımlanmıştır. Buna göre; COVID-19 salgın hastalığının ülkemizde yayılmasını önlemek amacıyla alınan tedbirler kapsamında kararın yürürlüğe girdiği tarihten (yayım tarihi olan 22.03.2020’de.) 30.04.2020 tarihine kadar, nafaka alacaklarına ilişkin icra takipleri hariç olmak üzere, yurt genelinde yürütülmekte olan tüm icra ve iflas takiplerinin durdurulmasına ve bu çerçevede taraf ve takip işlemlerinin yapılmamasına, yeni icra ve iflas takip taleplerinin alınmamasına ve ihtiyati haciz kararlarının icra ve infaz edilmemesine karar verilmiştir. Pandemi sürecinde yargısal tedbirlere ilişkin yapılan en kapsamlı düzenleme ise 25.03.2020 tarihinde kabul edilerek 26.03.2020 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 7226 sayılı Kanun’un Geçici maddeleri olup, söz konusu Kanun’un Geçici 1. maddesi aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir:
(1)COVİD-19 salgın hastalığının ülkemizde görülmüş olması sebebiyle yargı alanındaki hak kayıplarının önlenmesi amacıyla;
a)Dava açma, icra takibi başlatma, başvuru, şikâyet, itiraz, ihtar, bildirim, ibraz ve zamanaşımı süreleri, hak düşürücü süreler ve zorunlu idari başvuru süreleri de dâhil olmak üzere bir hakkın doğumu, kullanımı veya sona ermesine ilişkin tüm süreler; 06.01.1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, 04.12.2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ve 12.1.2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile usul hükmü
içeren diğer kanunlarda taraflar bakımından belirlenen süreler ve bu kapsamda hâkim tarafından tayin edilen süreler ile arabuluculuk ve uzlaştırma kurumlarındaki süreler 13.03.2020 (bu tarih dâhil) tarihinden,
b)09.06.1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu ile takip hukukuna ilişkin diğer kanunlarda belirlenen süreler ve bu kapsamda hâkim veya icra ve iflas daireleri tarafından tayin edilen süreler; nafaka alacaklarına ilişkin icra takipleri hariç olmak üzere tüm icra ve iflas takipleri, taraf ve takip işlemleri, yeni icra ve iflas takip taleplerinin alınması, ihtiyati haciz kararlarının icra ve infazına ilişkin işlemler 22.03.2020 (bu tarih dâhil) tarihinden, itibaren 30.04.2020 (bu tarih dâhil) tarihine kadar durur. Bu süreler, durma süresinin sona erdiği günü takip eden günden itibaren işlemeye başlar. Durma süresinin başladığı tarih itibarıyla, bitimine on beş gün ve daha az kalmış olan süreler, durma süresinin sona erdiği günü takip eden günden başlamak üzere on beş gün uzamış sayılır.
Bu Kanun’la belirtilen süreler 30.04.2020 tarihine kadar durdurulmuş olup, 30.04.2020 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 2480 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’na göre de, 7226 sayılı Kanun’un geçici 1. maddesinin 1. fıkrasında düzenlenen durma süresi 01.05.2020 (bu tarih dâhil) tarihinden 15.06.2020 (bu tarih dâhil) tarihine kadar uzatılmıştır.
Somut olayda, Birleştirilen Bursa 1. Genel İcra Müdürlüğü 2023/120494 E.(Bursa 17. İcra Müdürlüğünün 2021/5200 Esas (Eski Esas: 2011/5428)) sayılı dosyanın tetkikinden; alacaklı ... tarafından şikayetçi borçlu hakkında 3 adet bonoya dayalı olarak 07.06.2011 tarihinde kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibine başlandığı, örnek 10 ödeme emrinin 10.06.2011 tarihinde şikayetçi borçluya tebliğ edildiği ve takibin kesinleştiği, Birleşen Bursa 1. Genel İcra Müdürlüğünün 2023/105627 E. (Bursa 17. İcra Dairesi 2017/2548 E.(Eski Esas: 2011/5426)) sayılı dosyasının incelenmesinde; alacaklı Atıf Görüşün tarafından şikayetçi borçlu hakkında 3 adet bonoya dayalı olarak 07.06.2011 tarihinde kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibi başlatıldığı, örnek 10 ödeme emrinin 10.06.2011 tarihinde şikayetçi borçluya tebliğ edildiği ve takibin kesinleştiği, Birleşen Bursa 1. Genel İcra Müdürlüğünün 2023/105624 E. (Bursa 17. İcra Dairesi 2017/2540 E. (Eski Esas: 2011/5423)) sayılı dosyasının incelenmesinde; alacaklı Şaban Duman tarafından şikayetçi borçlu hakkında 3 adet bonoya dayalı olarak 07.06.2011 tarihinde kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibine başlandığı, örnek 10 ödeme emrinin 10.06.2011 tarihinde şikayetçi borçluya tebliğ edildiği ve takibin kesinleştiği, takiplere konu alacakların 20.07.2017 tarihinde davalı ...'e temlik edildiği, temlik alan davalı alacaklının 19.10.2017 tarihli talebi ile 26.10.2017 tarihinde icra dosyalarının Bursa 17. İcra Müdürlüğünün 2021/5200 E. sayılı dosyasında birleştirildiği anlaşılmıştır.
Takiplere konu bonolar kambiyo senedi vasfında olup, şikayetçi borçlu keşideci yönünden 3 yıllık zamanaşımı süresinin geçerli olduğu, birleştirme öncesi icra dosyalarının devamlı işlem gördüğünden zamanaşımına uğramadığı, birleşme işlemi sonrasında ise eski TTK'nın 690. maddesi yollaması ile 661. maddesi ve yeni TTK'nın 778/1-h maddesi yollaması ile uygulanması gereken 749. maddesinde öngörülen zamanaşımını kesen son işlemin 23.05.2018 tarihli bankalardan hak ve alacaklara haciz talebi olduğu ve bu tarihten itibaren başlayan 3 yıllık zamanaşımı süresi ile COVİD-19 nedeniyle duran süreler eklendiğinde şikayet tarihi (24.06.2021) itibariyle henüz zamanaşımı süresi dolmadığından mahkemece şikayetin reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz olup, kararın bozulması gerekmektedir.

SONUÇ :
Alacaklının temyiz itirazlarının Kabulü ile yukarıda yazılı nedenlerle 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nın 364/2. maddesinin göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nın 373/1. maddesi uyarınca, Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin istinaf talebinin esastan reddine ilişkin 28.05.2025 tarih ve 2024/1699 E., 2025/1226 K. sayılı kararının KALDIRILMASINA ve Bursa 2. İcra Hukuk Mahkemesinin 14.05.2024 tarih, 2021/372 E., 2024/297 K. sayılı kararının BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin de Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 08.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.