Yargıtay 11. Hukuk Dairesi

TTK 688: Tahsil Cirosu ile Vekil Hamil Olan Bankaya Karşı Şahsi Defilerin İleri Sürülmesi ve Menfi Tespit

Esas2025/2667E.Karar2025/5980K.7 Ekim 2025

OnamaOy birliği

Karar Özü

Tahsil cirosu ile çeki elinde bulunduran banka vekil hamil konumunda olduğundan, keşidecinin ciro edene (lehtara) karşı ileri sürebileceği bedelsizlik ve tahrifat gibi şahsi defileri vekil hamil olan bankaya karşı da ileri sürmesi mümkündür.

Özet

Davacı, mal alımı karşılığında verdiği çekin teslim edilmemesi, keşide tarihinde tahrifat yapılması ve davalı bankaya teminat/tahrifat yoluyla ciro edilmesi nedeniyle menfi tespit davası açmıştır. Mahkeme, çekin tahsil cirosuyla bankaya verildiğini, bu sebeple bankanın vekil hamil olduğunu ve lehtara karşı ileri sürülebilecek bedelsizlik defilerinin bankaya karşı da hüküm doğuracağını belirterek davanın kabulüne karar vermiştir. Yargıtay, bozma ilamına uyularak verilen ilk derece mahkemesi kararını usul ve yasaya uygun bularak onamıştır.

Karar Metni4.808 karakter

11. Hukuk Dairesi 2025/2667 E. , 2025/5980 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2023/484 Esas, 2024/868 Karar
HÜKÜM : Davanın kabulü

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde, davacı ile davalı ... . Tic. Ltd. Şti. arasında mal alım satım ilişkisi bulunduğunu, mal karşılığı olarak davalı şirkete 100.000,00 TL meblağlı çeki verdiğini ancak davalının anlaşma gereği yükümlülüğünü yerine getirmediğini, çek karşılığı malları teslim tarihine kadar müvekkiline göndermediğini, davacının da anlaşmayı iptal ederek çeki istediğini, davalı ... Tekstil şirketinin çeki teslim etmediğini, çekin ibraz süresinde bankaya ibraz da edilmediğini, dava tarihine kadar dava konusu çekten dolayı davalı tarafından davacıya herhangi bir müracaat veya talepte de bulunulmadığını, davalı şirketin dava konusu çeki kredi borçlarının teminatı olarak davalı bankaya verdiğini, keşide tarihinde tahrifat yapılarak keşide tarihinin 30.06.2015 yapıldığını ileri sürerek çekten dolayı borçlu olmadığının tespitine, %20'den aşağı olmamak kaydıyla kötü niyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı ... San. Tic. Ltd. Şti. yetkilisi cevap dilekçesinde; davacı ile aralarında ticari ilişki bulunduğunu ancak dava konusu çekin keşide tarihinin 30.06.2015 olduğunu, mezkur çek üzerinde herhangi bir tahrifat yapılmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
2. Davalı banka vekili cevap dilekçesinde; dava konusu çek için müvekkili bankanın yetkili hamil olduğunu, dava konusu çek incelendiğinde üzerinde tahrifat bulunmadığının açıkça belli olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesince bozma ilamına uyularak yapılan yargılama neticesinde, müflis ... San. Tic. Ltd. Şti. yönünden mahkemece verilen önceki tarihli kararın bozma kapsamı dışında bırakılarak kesinleşmiş olduğundan bu davalı yönünden yeniden bir karar verilmesine yer olmadığı, bu davalının dava konusu çeki ticari ilişki çerçevesinde aldığı, ancak davacıya çek karşılığı malları teslim etmediği, çekin bu davalı tarafından diğer davalı bankaya ciro edildiği, daha sonra aynı banka tarafından 30.09.2014 tarihli olarak ... Tekstil Ltd. Şti.’ne ciro edilerek teslim edildiği, 14.01.2015 tarihli belgede görüldüğü üzere çek görüntüsünün altında bu çekle ilgili alacağının olmadığını, çeki iade edeceğini içeren ... Tekstil Ltd. Şti. yetkilisinin imzasını taşıyan beyanın bulunduğu, dava konusu çekin keşide tarihi 30.06.2015 olarak tahrif edilerek tahsil cirosu ile davalı bankaya teslim edildiği, 6102 sayılı Ticaret Kanunu’nun (TTK) 688. maddesi gereği bankanın vekil hamil konumunda olduğu, tahsil cirosunda ciro edene karşı ileri sürülebilecek defilerin tahsil cirosu ile hamil olan kişiye karşı da ileri sürülebileceği, bu nedenle davalı ... Tekstil Ltd. Şti.’ye karşı ileri sürülen defiler tahsil cirosu ile hamil olan davalı bankaya karşı da ileri sürülebileceğinden davacının, tahrif edilmiş haliyle ve tahsil cirosu ile hamil olan davalı ... Bankasına borçlu olmadığının tespitine karar vermek gerektiği, davacı tarafın kötü niyet tazminatı talebi var ise de, yapılmış bir takip bulunmadığı ve yasal şartlarının mevcut olmaması nedeniyle tazminat talebinin reddine karar vermek gerektiği gerekçesiyle müflis .... San. Tic. Ltd. Şti. yönünden verilen hüküm bozma kapsamı dışında bırakılarak kesinleşmiş olduğundan bu davalı yönünden karar verilmesine yer olmadığına, davacının dava konusu çekten dolayı davalı ... Bankasına borçlu olmadığının tespitine, tazminat talebinin reddine karar verilmiş, hüküm, davalı banka vekilince temyiz edilmiştir.

IV. TEMYİZ
A. Dava ve Hukuki Nitelendirme
Dava, çek nedeniyle menfi tespit istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dosyadaki yazılara, İlk Derece Mahkemesince 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 373/4 hükmü uyarınca uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına göre, davalı banka vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde değildir.

V. SONUÇ: Yukarda açıklanan nedenlerle, davalı banka vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile İlk Derece Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA, aynı Kanun'un 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine, 07.10.2025 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.

Alt Mahkeme Zinciri

ilk derece
Ticaret Mahkemesi
2023/484 E.2024/868 K.
Davanın kabulü (Bozmaya uyularak)

TTK Atıfları (1)

m. 688· İlk Derece: Dava konusu çekin tahsil cirosu ile davalı bankaya verilmesi nedeniyle bankanın vekil hamil konumunda olduğu ve TTK 688 kapsamında ciro edene karşı ileri sürülebilecek defilerin bankaya karşı da ileri sürülebileceği belirtilmiştir. (Karar metninde poliçedeki tahsil cirosunu düzenleyen TTK m. 688 maddesi sehven zikredilmiş olup, çeklerde tahsil cirosunu düzenleyen karşılığı TTK m. 793 ve yollamasıyla TTK m. 688'dir.)

Diğer Mevzuat

6100 sayılı HMKHMK m. 370/1HMK m. 372HMK m. 373/4

İlk Derece Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca onanmasına

Etiketler

menfi tespit davası
cek
tahsil cirosu
vekil hamil
tahrifat
bedelsizlik defii
bozmaya uyma

Bağlı TTK Maddeleri

m. 688Tahsil cirosu

11. Hukuk Dairesi 2025/2667 E. , 2025/5980 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi SAYISI : 2023/484 Esas, 2024/868 Karar HÜKÜM : Davanın kabulü İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: KARAR I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde, davacı ile davalı ... . Tic. Ltd. Şti. arasında mal alım satım ilişkisi bulunduğunu, mal karşılığı olarak davalı şirkete 100.000,00 TL meblağlı çeki verdiğini ancak davalının anlaşma gereği yükümlülüğünü yerine getirmediğini, çek karşılığı malları teslim tarihine kadar müvekkiline göndermediğini, davacının da anlaşmayı iptal ederek çeki istediğini, davalı ... Tekstil şirketinin çeki teslim etmediğini, çekin ibraz süresinde bankaya ibraz da edilmediğini, dava tarihine kadar dava konusu çekten dolayı davalı tarafından davacıya herhangi bir müracaat veya talepte de bulunulmadığını, davalı şirketin dava konusu çeki kredi borçlarının teminatı olarak davalı bankaya verdiğini, keşide tarihinde tahrifat yapılarak keşide tarihinin 30.06.2015 yapıldığını ileri sürerek çekten dolayı borçlu olmadığının tespitine, %20'den aşağı olmamak kaydıyla kötü niyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP 1.Davalı ... San. Tic. Ltd. Şti. yetkilisi cevap dilekçesinde; davacı ile aralarında ticari ilişki bulunduğunu ancak dava konusu çekin keşide tarihinin 30.06.2015 olduğunu, mezkur çek üzerinde herhangi bir tahrifat yapılmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir. 2. Davalı banka vekili cevap dilekçesinde; dava konusu çek için müvekkili bankanın yetkili hamil olduğunu, dava konusu çek incelendiğinde üzerinde tahrifat bulunmadığının açıkça belli olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesince bozma ilamına uyularak yapılan yargılama neticesinde, müflis ... San. Tic. Ltd. Şti. yönünden mahkemece verilen önceki tarihli kararın bozma kapsamı dışında bırakılarak kesinleşmiş olduğundan bu davalı yönünden yeniden bir karar verilmesine yer olmadığı, bu davalının dava konusu çeki ticari ilişki çerçevesinde aldığı, ancak davacıya çek karşılığı malları teslim etmediği, çekin bu davalı tarafından diğer davalı bankaya ciro edildiği, daha sonra aynı banka tarafından 30.09.2014 tarihli olarak ... Tekstil Ltd. Şti.’ne ciro edilerek teslim edildiği, 14.01.2015 tarihli belgede görüldüğü üzere çek görüntüsünün altında bu çekle ilgili alacağının olmadığını, çeki iade edeceğini içeren ... Tekstil Ltd. Şti. yetkilisinin imzasını taşıyan beyanın bulunduğu, dava konusu çekin keşide tarihi 30.06.2015 olarak tahrif edilerek tahsil cirosu ile davalı bankaya teslim edildiği, 6102 sayılı Ticaret Kanunu’nun (TTK) 688. maddesi gereği bankanın vekil hamil konumunda olduğu, tahsil cirosunda ciro edene karşı ileri sürülebilecek defilerin tahsil cirosu ile hamil olan kişiye karşı da ileri sürülebileceği, bu nedenle davalı ... Tekstil Ltd. Şti.’ye karşı ileri sürülen defiler tahsil cirosu ile hamil olan davalı bankaya karşı da ileri sürülebileceğinden davacının, tahrif edilmiş haliyle ve tahsil cirosu ile hamil olan davalı ... Bankasına borçlu olmadığının tespitine karar vermek gerektiği, davacı tarafın kötü niyet tazminatı talebi var ise de, yapılmış bir takip bulunmadığı ve yasal şartlarının mevcut olmaması nedeniyle tazminat talebinin reddine karar vermek gerektiği gerekçesiyle müflis .... San. Tic. Ltd. Şti. yönünden verilen hüküm bozma kapsamı dışında bırakılarak kesinleşmiş olduğundan bu davalı yönünden karar verilmesine yer olmadığına, davacının dava konusu çekten dolayı davalı ... Bankasına borçlu olmadığının tespitine, tazminat talebinin reddine karar verilmiş, hüküm, davalı banka vekilince temyiz edilmiştir. IV. TEMYİZ A. Dava ve Hukuki Nitelendirme Dava, çek nedeniyle menfi tespit istemine ilişkindir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Dosyadaki yazılara, İlk Derece Mahkemesince 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 373/4 hükmü uyarınca uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına göre, davalı banka vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde değildir. V. SONUÇ: Yukarda açıklanan nedenlerle, davalı banka vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile İlk Derece Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA, aynı Kanun'un 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine, 07.10.2025 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.