TTK 732: Süresinde İbraz Edilmeyen Çekte İspat Yükü ve Delil Başlangıcı

11. Hukuk Dairesi         2025/3676 E.  ,  2025/7120 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1048 Esas, 2025/309 Karar
HÜKÜM : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : İslahiye 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2022/516 E., 2023/165 K.

Taraflar arasında görülen itirazın iptali davasında İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen kararın istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararının davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 28.04.2025 tarihli ve 2025/2038 E., 2025/2815 K. sayılı kararıyla davalı vekilinin temyiz dilekçesinin miktardan reddine karar verilmiştir.

Davalı vekili maddi hatanın düzeltilmesi talepli dilekçesinde; kararın miktar itibarıyla temyiz yoluna tabi olduğunu, aksi yöndeki Daire kararının açık bir maddi hata olduğunu ileri sürerek Dairemizin temyiz dilekçesinin miktardan reddine ilişkin kararının kaldırılarak temyiz sebeplerinin incelenmesini ve kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı vekili tarafından kararın maddi hataya dayandığı gerekçesi ile düzeltilmesi istenilmiş olmakla; Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:


I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 25.12.2016 keşide tarihli çeke dayalı olarak borçlu hakkında 250.000,00 TL alacağını tahsil etmek için 29.03.2018 tarihinde İslahiye İcra Müdürlüğünün 2018/101 E. sayılı dosyası ile ilamsız icra takip başlattığını, davalının haksız olarak borca itiraz ettiğini ve icra takibinin durdurulduğunu, takip konusu çekin keşidecisinin ..., lehtarının ... olduğunu, lehtarın cirosu ile müvekkili ...'a olan borcuna istinaden vermiş olduğunu ve bu suretle davacı alacaklının senedin son hamili olduğunu, davalı borçlunun cirodaki imzasını inkar ettiğini, takas amacı ile Bankaya verdiğini ve davacıya borcu olmadığını ileri sürdüğü çekin bedelini ödediğine dair bir beyanda bulunmadığını, davalının çek metnine itirazının bulunmadığını, sadece davacıya borçlu olmadığını beyan ettiğini ileri sürerek davalının İslahiye İcra Müdürlüğünün 2018/101 E. sayılı dosyasındaki haksız olarak yaptığı borca vaki itirazının iptaline, icra takibinin devamına ve davalının icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; dava konusu çekin dava dışı ...'in çeki düzenleyen ...'tan olan alacağına karşı düzenlendiğini, dava dışı ...'in düzenlenen bu çeki davalıya vererek takas odasına ibraz etmesini istediğini, daha sonra çeki düzenleyen ...'ın çek bedelini haricen dava dışı ...'e ödemesi üzerine ...'in davalıya çeki takas odasından alıp getirmesini istediğini, davalının çeki takas odasından alıp getirerek dava dışı ...'e verdiğini, dava dışı ...'in davacının üvey kızı ile evli olduğunu, dava dışı ...'in kayın babası olan ...'ın davacı ile evli olduğunu, dava dışı ...'in kayın babası olan ...'ın arabasında çeki unuttuğunu, daha sonra kötüniyetli olarak davacı olan eşine ciro ettiğini, davacının çekin yetkili hamili olmadığını, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 792. maddesine göre çekin dava dışı ...'in elinden rızası dışında çıktığını, çekin zamanaşımına uğradığını savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Mahkeme huzurunda ikrar olunan veya mahkemece inkâr edenden sadır olduğu kabul edilen veya senet altında imzası bulunan kimse tarafından imzası ikrar edilen senetlerin, aksi ispat edilmedikçe kesin delil sayıldığı, senedin altındaki imzanın inkar edilmemesi halinde kesin delil oluşturacağı, davalının imzaya bir itirazının bulunmadığı, yargılamadaki tüm aşamalarda dinlenen tanık beyanları ve tüm dosya kapsamı dikkate alındığında davalı tarafça söz konusu adi havale vasfını taşıyan belge altındaki imzanın inkar edilmediği, davacının, cirantası aleyhine temel ilişkiye dayalı olarak açtığı davada, senedin davalı tarafından dava dışı ...'e verildiği, ...'in elinden rızası dışında alındığı, davacı ile aralarında hukuki ilişki bulunmadığı iddia edilmiş ise de bu iddiaların ispat edilmediği ve yine süresinde ibraz edilmemiş ancak zamanaşımına da uğramamış olan adi havale vasfında olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm, davalı vekilince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Mahkeme kararının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, hüküm, davalı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Dava ve Hukuki Nitelendirme
Dava, itirazın iptali istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe
1.Temyize konu Bölge Adliye Mahkemesi kararı tarihi itibarıyla yürürlükte olan 7531 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un "12/01/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun ek 1 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “on” ibaresi “bin” şeklinde değiştirilmiş ve maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir. (3) İstinaf ve temyiz kanun yoluna başvuruda esas alınan parasal sınırda yeniden değerleme nedeniyle meydana gelen artış, bölge adliye mahkemesinin kaldırma veya Yargıtayın bozma kararları üzerine yeniden verilen kararlar hakkında uygulanmaz, ilk karar tarihinde geçerli olan parasal sınırlar esas alınır.” şeklindeki 22. maddesi gereği yapılan değerlendirmede kararın miktar itibarıyla temyize tabi olduğu, Dairemizce maddi hataya dayalı olarak davalının temyiz dilekçesinin miktardan reddine karar verildiği, bu itibarla Dairemizin anılan kararının kaldırılarak davalının temyiz itirazlarının incelenmesi gerekmiştir.

2.Davalı vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine gelince; süresinde ibraz edilmemiş veya zaman aşımına uğramış kambiyo senedinde, hamil TTK'nın 732. maddesine göre keşideciye veya temel ilişkiye göre bir önceki cirantaya başvurabilir. Ancak bu durumda senet, delil başlangıcı sayılmakta olup ispat yükü davacıda olduğundan, davacı temel ilişkiden kaynaklı alacağını tanık dahil her türlü delille ispatlayabilme imkanına sahiptir. Ne var ki somut dosyada, dinlenen tanıkların, ciranta olan davalı ile hamil olan davacı arasında bir hukuki ilişki bulunduğuna ve bundan kaynaklanan alacağa mahsuben senedin temlik edildiğine ilişkin görgüye dayalı bir beyanı bulunmamaktadır. Bu durumda Mahkemece ispat yükü kendisinde olan davacının mevcut delilleri değerlendirilerek (yemin gibi) oluşacak sonuç çerçevesinde bir karar verilmesi gerekirken ispat yükünün tayininde hataya düşülerek yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamış hükmün temyiz eden davalı yararına bozulması gerekmiştir.

V. SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan sebeplerle davalı vekilinin maddi hata isteminin kabulü ile Dairemizin 28.04.2025 tarihli ve 2025/2038 E., 2025/2815 K. sayılı davalı vekilinin temyiz dilekçesinin miktardan reddine dair kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULARAK KALDIRILMASINA, HMK'nın 373/1 hükmü uyarınca dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 27.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.