TTK 776, 777: Bonoda Tanzim Yeri Eksikliği ve Düzenleyen Kaşesindeki Adresin Tanzim Yeri Olarak Kabulü

11. Hukuk Dairesi         2025/308 E.  ,  2025/5368 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Van Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/855 Esas, 2024/878 Karar
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Hakkari 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/171 E., 2022/540 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve
Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin, aleyhine başlatılan kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla icra takibine konu bonoya dayalı borcunun bulunmadığını, senedin 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 670 vd maddeleri uyarınca kambiyo vasfını haiz olmadığını, düzenleme yerinin yazılmadığını, senette müvekkili ... imzası bulunmakla beraber borçlu kısmında müvekkilinin temsilcisi olduğu şirket kaşesinin bulunduğunu ve bu kısımda şirket adına ... imzasının bulunduğunu, senet üzerinde borçlu tarafindan atılan imza dışında ön yüze atılı bütün imzaların aval hükmünde olduğunu, aval olan ... Madencilik'in tüzel kişiliğinin dolayısıyla sorumluluğunun bulunmadığını, aval imzanın yanındaki kaşedeki adresin şahıs şirketi adresi olduğunu, dolayısıyla senette düzenleme yeri bulunmadığını, senedi düzenleyen olarak belirtilen yerde de müvekkilinin adının yazılı olduğu yerde de alternatif unsur olarak düzenleme yeri yazılmadığını, müvekkil ile davalı arasında 80.000,00 USD tutarında bir ticari ilişki bulunmadığını, davalı vekillerinin cevaplarına göre müvekkilinin davalı ...'a karşı herhangi bir borcunun bulunmadığını, varsa bir alacak bunun ... Madencilik Ltd. Şti. tarafından tahsili yoluna gidilmesi gerektiğini, takibe dayanak bononun müvekkiline zorla imzalattırıldığına dair suç duyurusunda bulunulduğunu, takipte yabancı para ile talepte bulunulduğunu, vade tarihindeki kuru aşar şekilde takip yapıldığını ileri sürerek müvekkilinin borçlu olmadığının tespiti ile icra takibinin iptaline ve kötü niyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; senet üzerindeki ikinci imzaya ilişkin olarak aval hükümlerinin uygulanamayacağını, bono üzerindeki ilk imzanın ... imzası olduğunu, ikinci imzanın ise şahıs şirketi olan ... Madencilik ... tarafından atılı imza olduğunu, her iki imzanın da davacıya ait olup borçtan sorumlu olduğunu, avalist olarak nitelendirilen şahıs ile borçlu şahsın aynı kişi olduğunu, avalist konumunda bulunan şahıs şirketi kaşesinde yer alan adresin düzenleme yeri adresi olarak kabulü gerektiğini, müvekkilinin ortağı olduğu ... Madencilik Ltd. Şti. ile ... Madencilik ... arasında 10.04.2018 tarihinde yapılan sözleşme ile ticari ilişki doğduğunu, bu sözleşme uyarınca müvekkilinin ortağı olduğu şirket edimlerini yerine getirdiği halde alt işveren şirketi sahibi davacının sözleşme hükümlerini yerine getirmemekle müvekkilinin zararına sebep olduğunu, bilahare şahitler huzurunda tutulan tutanak ile davacının müvekkiline 80.000,00 USD borcu olduğunun belirtildiğini ve bu tutanağa binaen kambiyo senedinin verildiğini, sonrasında davacının bu kambiyo senetlerinin zorla imzalattırıldığında yönelik suç duyurusunda bulunduğunu, takipsizlik kararı verildiğini, eldeki davada ispat külfetinin davacıda olduğunu, borçlu olmadığına dair bir senet ibraz etmediğini savunarak davanın reddine ve kötü niyet tazminatına karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile TTK'nın 776 vd maddeleri uyarınca bonoda düzenleme yeri bulunmasa bile düzenleyenin adının yanında yazılı adresin düzenleme yeri sayılacağı, dava konusu senet borçlusunun davacı ... göründüğü, adres satırının boş olduğu, borçlu davalının adının altında "... Madencilik ..." başlıklı bir kaşe bulunduğu ve kaşede "..../YOZGAT" adresinin yer aldığı, kaşedeki adresin düzenleme adresi olarak kabulü gerektiği, ... Madenciliğin tüzel kişiliğinin olmaması nedeniyle avalist olamayacağı, şahıs şirketi olduğu anlaşılan ... Madenciliğin sahibinin-yetkilisinin davacı borçlu ... olduğu, bu hali ile kaşenin, senetteki adres eksikliğinin, dolayısı ile düzenleme yerine ilişkin eksikliğin giderilmesi amacıyla basıldığının kabulü gerektiği; davacının takibe dayanak senedin kendisine zorla imzalattırıldığına yönelik suç duyurusu ile ilgili olarak "...müştekilerin iddialarının soyut nitelikte olduğu, özellikle müşteki ...'in tanımadığı dört kişi tarafından takip edildiğini iddia ettiği güzergahta yapılan kamera araştırması neticesinde kamera görüntülerinde müştekilerin veya şüphelilerin tespitinin yapılamadığı, olay günü ofiste tutulan tutanakta müşteki ...'in şirketinin kaşesinin ve imzasının bulunduğu, zorla imzalatılan bir senette şirket kaşesinin dahi bulunmasının ve müşteki ...'in bu kaşenin nerden geldiğini bilmediğini beyan etmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu, ayrıca müşteki ...'in beyanı ile müşteki ... ...'in beyanının, müşteki ... ...'in hangi senet imzalanırken ofise geldiği ve ofisten çıktıklarında ne yaptıkları noktalarında bariz şekilde çelişki olduğu, müştekilerin iddialarını kısmen doğrulayan tek tanık ...'un da müştekilerin eski çalışanı olması nazara alındığında beyanına itibar edilmesinin mümkün olmadığı...” gerekçesiyle takipsizlik kararı verildiği, buna itirazın reddedilerek kesinleştiği, davacının senede karşı iddialarını yazılı delille kanıtlamak zorunda olduğu, davalının açık muvafakati olmadıkça senede karşı tanık dinlenemeyeceği, davalının alacağının kambiyo senedine dayalı olduğu, kambiyo senedinin illetten mücerret olup, alacağın varlığı için temel ilişkinin kanıtlanmasına gerek olmadığı, "nakden" kaydını içeren davaya dayanak senet nedeni ile davacının davalıya borçlu olmadığını ispat edemediği, davalının alacağını takip tarihi olan 12.10.2020 tarihli kur üzerinden talep ettiği, takibin durdurulmamış olması nedeniyle davalının herhangi bir hak kaybının olmadığından davalının da kötü niyet tazminat talebinin reddi gerektiği gerekçesiyle davanın ve davalının kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tanzim yeri olarak idari birim adının yazılmasının zorunlu ve yeterli olduğu, ayrıca adres gösterilmesi mecburiyeti bulunmadığı, somut olayda, bononun ödeyecek kısmında, üst tarafta ... yazıldığı, altındaki kaşede ... Madencilik ... adının ve adresinin yazılı olduğu, her ne kadar davacı, bonoyu borçlu olarak imzalayan kişinin ... olduğunu, ... Madencilik ...'in ise kefil olarak bonoda imzasının bulunduğunu, dolayısıyla bonoda tanzim yerinin bulunmadığını ileri sürmüş ise de, ... ile ... Madencilik ...'in aynı kişiler olduğu, bir kişinin aynı bonoda hem tanzim eden hem de kefil olarak yer alamayacağı hususu birlikte değerlendirildiğinde, ...'in adresinin il ve ilçe olarak bonoda yazılmış olması nedeniyle bonoda tanzim yerinin bulunmadığına yönelik iddiaların yerinde görülmediği, kambiyo senedinden kaynaklanan menfi tespit davasında ispat yükünün davacı borçluda olduğu, dava konusu uyuşmazlıkta, davacı tarafın dava konusu bonoda tanzim yeri bulunmadığı, bononun kendisine zorla imzalatıldığı ve icra takibinin usulüne uygun olmadığı iddialarına dayanarak menfi tespit talebinde bulunduğu, ceza soruşturmasında kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği, bononun davacı ... tarafından tanzim edildiği dikkate alındığında dava konusu bonoda tanzim yerinin bulunduğu, davalı tarafından başlatılan icra takibinin icra mahkemesi tarafından iptal edildiği, işbu davada, davacı tarafından takip dayanağı bono nedeniyle borçlu olmadığının tespitinin talep edildiği ve dosya kapsamı itibariyle davacının dava konusu bono nedeniyle davalıya borçlu olmadığının ispat edilemediği hususları birlikte değerlendirildiğinde, davanın reddine dair kararda isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Dava ve Hukuki Nitelendirme
Dava, kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takibe konu bonodan dolayı borçlu olunmadığının tespiti talebine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe
Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA, aynı Kanun'un 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine, 15.09.2025 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.