TTK 790, 1472: Çekte Ciro Silsilesinde Yer Almayan Alacaklının Kanuni Halefiyet İddiası ve İcra Mahkemesinin Dar Yetkisi

12. Hukuk Dairesi         2025/3781 E.  ,  2025/6898 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki borçlular tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:
Sair temyiz itirazları yerinde değil ise de;
Çeke dayalı olarak başlatılan kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla ilamsız icra takibine karşı çeki düzenleyen ile avalistin icra mahkemesine yaptıkları başvuruda; sair borca itiraz ve şikayetlerinin yanı sıra, takipte alacaklı olarak yer alan ... ... A.Ş.’nin yetkili hamil sıfatı olmadığından takip hakkı da bulunmadığını ileri sürerek takibin iptalini talep ettikleri, İlk Derece Mahkemesince, şikayetin kısmen kabulü ile ... ... A.Ş.’nin takipten çıkartılmasına, sair itiraz ve şikayetlerin ise reddine karar verildiği, kararın taraflarca istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince, borçluların ve alacaklı ... ... A.Ş.’nin istinaf başvurularının reddine, alacaklı ... ... A.Ş.’nin istinaf başvurusunun ise kabulü ile mahkeme kararı kaldırılarak yeniden hüküm kurulmak suretiyle, şikayetin tümden reddine hükmedildiği, kararın borçlular tarafından temyiz edildiği görülmüştür.
TTK'nın 790. maddesinde; " Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro izlerse, bu son ciroyu imzalayan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır. " düzenlemesine yer verilmiştir.
Somut uyuşmazlıkta; takip dayanağı olan 17.5.2018 düzenleme tarihli çekin düzenleyeni, şikayetçilerden ... ... Ltd. Şti. olup çek, lehtar ... ... A.Ş. tarafından takip alacaklılarından ... ... A.Ş.’ye ciro edilmiş olup, diğer takip alacaklısı ... ... A.Ş.’nin, çekin ibrazından önce ciro silsilesinde yer almadığı görülmüştür.
İcra mahkemelerinin, kambiyo senetlerine mahsus takiplerde alacaklının takip hakkının bulunup bulunmadığı hususundaki yetkisi, dar ve şekli bir inceleme ile sınırlı olduğundan, Bölge Adliye Mahkemesinin, takip konusu çekte cirosu bulunmayan ... ... A.Ş.’nin, protokol ve sigorta sözleşmeleri gereğince TTK’nın 1472. maddesinde düzenlenen kanuni halefiyet gereğince takip hakkının bulunduğu yönündeki gerekçesi doğru bulunmamıştır. Zira, TTK’da düzenlenen kanuni halefiyet ilkeleri gereğince alacaklının takip hakkı bulunup bulunmadığına ilişkin değerlendirme yargılamayı gerektirdiğinden icra mahkemesince, önüne gelen şikayet nedeniyle bu kapsamda bir değerlendirme yapılamayacağı tabiidir.
İİK'nın 170/a-2. maddesi gereğince; icra mahkemesi, yasal sürede yapılan itiraz veya şikayet nedeniyle icra mahkemesine intikal eden işlerde, öncelikle, takip dayanağı senedin kambiyo vasfında olup olmadığını veya alacaklının kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip hakkının bulunup bulunmadığını re'sen inceleyerek takibin iptaline karar verebilir.
Hal böyle olunca; borçluların, alacaklı ... ... A.Ş.’nin alacaklı sıfatı bulunmadığına dair şikayetinin yerinde olduğu nazara alınarak, şikayetçi borçlular hakkındaki takibin adı geçen şirket yönünden iptaline karar verilmesi gerekirken, İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm kısmında söz konusu şirketin takipten çıkartılmasına hükmedilmesi de isabetsiz olup, Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması gerekmiştir.
SONUÇ :
Borçluların temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile Adana Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin 21.3.2025 tarih ve 2023/1660 E. - 2025/704 K. sayılı kararının yukarıda yazılı nedenlerle, 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nın 364/2. maddesi göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nın 373/2. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 30.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.