TTK 875, 879, 1472: Taşınan Emtianın Sahte Ehliyet ve Plakalı Sürücü Tarafından Çalınmasında Taşıyıcının Yardımcı Kişilerin Fiillerinden Doğan Tam Sorumluluğu

11. Hukuk Dairesi         2024/2593 E.  ,  2025/1882 K.

"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2020/1851 Esas, 2023/1342 Karar
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2018/575 E., 2020/163 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirket ile dava dışı ... Endüstriyel Ürünler ve Hammadde Tic. ve San. A.Ş. arasında 01.09.2015-01.09.2016 tarihli ... numaralı nakliyat sigorta poliçesi düzenlendiğini, ... firmasının 25.100,00 kilogram miktarında kimyasal ham madde cinsi emtiayı dava dışı ... Demir Çelik San. A.Ş. ve Sider Dış Ticaret A.Ş. adlı firmaları göndermek istediğini, bunun için davalı ...'nden araç istediklerini, emtiaların 01.07.2016 günü saat 18:00 sıralarında ... tarafından gönderilen kamyonete yüklenildiğini, ancak; emtiaların teslim edilmesi gereken adrese teslim edilmediğini, davalı taraf yetkilisince şoföre ulaşılamadığının taraflarına iletildiğini, şoföre ve emtialara ulaşılamaması üzerine suç duyurusunda bulunulduğunu ve ceza soruşturması başlatıldığını, dosya içerisindeki evraklardan aracın plakasının ve şoförün sunduğu ehliyetin sahte olduğunun anlaşıldığını, sigorta şirketi ... tarafından gönderilen 14.07.2016 tarihli ihtarname ile davalıya söz konusu kayıp mallardan doğan tüm masraf ve mal bedellerinin şirketlerine rücu edileceğinin bildirildiğini, oluşan hasar nedeniyle Nakliyat Sigorta Poliçesinden kendilerince 01.11.2016 tarihinde 275.615,43 USD ödeme yapıldığını, yapılan ödemenin rücu muhatabı olan davalı hakkında icra takibi başlatıldığını, takibin davalının itirazı üzerine durduğunu ileri sürerek 275.615,43 USD asıl alacak ve 7.319,12 USD ile birlikte toplam 282.934,55 USD alacağa yönelik itirazın iptaline, takibin devamına ve davalının icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı, cevap dilekçesi sunmamış aşamalardaki beyanlarda davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı tarafın sigortalısı dava dışı ... Endüstriyel Ürünler ve Hammadde Tic. ve San. A.Ş.'nin kimyasal ham madde cinsi emtiayı dava dışı ... Demir Çelik San. A.Ş. ve Sider Dış Ticaret A.Ş. adlı firmaya göndermek üzere davalı ile anlaşma sağladığı, emtiaların 01.07.2016 günü saat 18:00 sıralarında davalı şirket tarafından gönderilen kamyonete yüklenildiği, ancak emtiaların teslim edilmesi gereken adrese teslim edilmediği, emtianın yüklendiği aracın plakasının ve şoförün sunduğunu ehliyetin sahte olduğu hususlarında taraflar arasında uyuşmazlığın bulunmadığı, davacı tarafın, dava dışı ... Endüstriyel Ürünler ve Hammadde Tic. ve San. A.Ş. ile aralarında (01.09.2015 ile 01.09.2016) dönemini kapsayan ... numaralı nakliyat sigorta poliçesi düzenlediği, taşınan malların alıcıya ulaşmaması nedeni ile dava dışı sigortalının, davacı ... şirketine başvuruda bulunduğu, davacı ... şirketi tarafından sigortalısına 01.11.2016 tarihinde 275.615,43 USD ödeme yapıldığı, davacı tarafın 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (6102 sayılı TTK) 1472. maddesi uyarınca rücu hakkından yararlanması için sigorta poliçesine uygun olarak ödeme yapması gerektiği, sigortalının zararının sigorta poliçesinin teminatı ve dönemi kapsamında kaldığı, bu nedenle davacı tarafın tazminat talep etme hakkına sahip olduğu, taşıyıcının, çalındığı iddiası bulunan malları kendisi değil, üçüncü kişi vasıtası ile taşıma işini yaptığı, taşıyıcının taşıma işinde yararlandığı kişinin ehliyetinin sahte olduğu, 6102 sayılı TTK'nın 879/1-(b) hükmü uyarınca taşıyıcı, taşımanın yerine getirilmesi için yararlandığı kişilerin, görevlerini yerine getirmeleri sırasındaki fiil ve ihmallerinden, kendi fiil ve ihmali gibi sorumlu olduğu, taşıyıcı, taşıma işlemini gerçekleştirirken (kendisi bilmese dahi) sahte ehliyetli sürücü kullandığı, sahte plakalı araçtan yararlandığı, davalı şirketin faaliyet konusu lojistik ve nakliyat olduğu, dava dışı sigortalı ile yapmış olduğu taşıma sözleşmesi uyarınca kendisine teslim edilen malları, gerekli dikkat ve özeni göstermeyerek araç ve sürücü hakkında gerekli mutat olabilecek araştırmayı yapmaksızın plakası sahte olan araca yüklettiği, ehliyeti sahte olduğu anlaşılan sürücüye teslim ettiği hususunun sabit bulunduğu, davalı taraf sorumluluğunun sigorta poliçesinde belirtilen 75.000,00 TL ile sınırlı olması gerektiği yönünde iddiada bulunmuş ise de; sigortalıya ödenen tazminat miktarı TTK'nın 880.maddesi ile 882.maddesi hükümleri dikkate alınarak eksper raporu ve bilirkişi raporu ile belirlendiği üzere dava dışı sigortalının gerçek zararını yansıttığı, aynı Kanun'un 781.maddesi uyarınca taşıyıcı eşyanın kendisine teslim edildiği tarihten gönderilene teslim olunduğu tarihe kadar geçen müddet içinde uğradığı ziya ve hasardan sorumlu olup, davalı taşıyıcı taşınmak üzere teslim aldığı malı çalınması nedeni ile alıcısına tam ve eksiksiz olarak teslim edemediği, malın taşıyıcının elinde iken çalınmasından dolayı, taşıtana kusur izafe edilemediği anlaşılmakla davalı taşıyan zararın tamamından sorumlu olduğu, davalı taraf, dava dışı firmanın teslimatın yapılmadığı bilgisini kendilerine yaklaşık 10 günden fazla bir süre sonra bildirildiğini bu nedenle dava dışı şirketinde kusurunun bulunduğunu iddia etmiş ise de; 6102 sayılı TTK'nın 875. maddesi uyarınca taşıyıcının, eşyanın taşınmak üzere teslim alınmasından teslim edilmesine kadar geçecek süre içinde, eşyanın zıyaından, hasarından veya teslimindeki gecikmeden doğan zararlardan sorumlu olduğu, taşımanın yerine getirilmesi için yararlandığı kişinin malı teslim edip etmediğinin kontrol yükümlülüğünün kendisinde olduğu göz önünde bulundurularak davalı tarafın bu yönde ki savunmasına itibar edilmediği, aynı Kanun'un 876. ve 878. maddeleri uyarınca davalı şirketin sorumluktan kurtulmasına dayanak olabilecek bir durum tespit edilmediğinden davalı şirketin ödenen bedelden sorumlu olduğu gerekçesiyle davacı tarafın davasının kabulü ile, davalı tarafın İstanbul 6. İcra Dairesinin 2017/20874 sayılı icra dosyasına yapmış olduğu itirazın iptaline, asıl alacağa takip tarihinden itibaren fiili ödeme gününe kadar USD ile açılmış bulunan 1 yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranından faiz yürütülmesine, davacı tarafın icra inkar tazminat talebinin reddine karar verilmiş, hüküm, davalı vekilince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, karar, davalı tarafça temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Dava ve Hukuki Nitelendirme
Dava, karayolu taşımasına konu yükün alıcısına teslim edilmemesi nedeniyle sigortalısının uğradığı zararı tazmin eden sigorta şirketinin, ödediği zarar tutarını taşıyıcıdan rücuen tahsili istemiyle başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe
Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI.SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA, aynı Kanun'un 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine, 18.03.2025 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.